57) Çin ve Tibet Kaynaklarına Göre Göktürk Mitleri
Çin ve Tibet Kaynaklarına Göre Göktürk Mitleri Türk halklarının zengin bir mitolojiye ve çok sayıda efsaneyle destana sahip oldukları bilinmektedir. Ögel, Türk Mitolojisi adlı iki ciltlik eseriyle Türkiye’de bu alandaki ilk kapsamlı çalışmayı yapmış ve bu alanın önünü açmıştır. Bu bağlamda Türk halklarının mitolojisinde çok önemli bir yere sahip olan Göktürk mitolojisi de daha önce […]
56) İskandinav ve Türk Destanlarında Ortak Motifler: Kurt
İskandinav Destanları ve Türk Destanları’nın Ortak Motif Yapıları İskandinav Destanlar’ında Kurt Motifi İskandinav Destanı’nda Oden’in iki kurdu vardır. Oden’in kurtlarının adları da‘’Freke’’ ve ‘’Gere’’dir. Freke,’’Mızrak saplayan’’ , Gere ise ‘’Obur ‘’demektir. Oden kendine sunulan tüm etleri onlara verir. Kendisi şarabı yeğler. (Gürgün, 2011, s. 130) Türk Destanlarında Kurt Motifi Kurt, Türk milletinin sembolüdür: “Kurt […]
55) İskandinav ve Türk Destanlarında Ortak Motifler: Kuzgun-Kartal
İskandinav Destanlar’ında Kuzgun (Karga) Motifi Kartal, İskandinav mitolojisinde tanrılar tanrısı Votan bir yerden çıkmak için kartala dönüşmüş, Kuzey göğünün egemeni dev, Hræsvelgr uçarken kanatlarını çırpmasıyla fırtınalar meydana getiren bir kartal olarak tasarlanmıştır. İskandinav mitolojisinde Hræsvelgr (eski İskandinav “Ölü Swallower”) kartal şeklini alan bir devdir. Kartal bazen ölümsüzlüğün sembolü olarak da düşünülmüştür. Stanza şiirlerine göre Edda […]
54) Han Orba Destanı (Hakasya)
HAN ORBA DESTANININ ÖZETİ (Hakasya Destanıdır) Ak Nehir kıyısında Hara Han karısı Hara Tarğah, üç yaşındaki oğulları ve halkıyla mutlu bir şekilde yaşamaktadır. Hara Tarğah aynı zamanda altı aylık hamiledir. Bu huzur dolu günler sürerken Hara Han’ın yurduna Hara Molat adlı bir menfi alp kanlı ordusuyla saldırır. Savaş esnasında Hara Tarğah da doğum yapar ve […]
53) Türk Mitolojisinde Bilgelik Kavramı
TÜRK MİTOLOJİSİNDE BİLGELİK KAVRAMI Mitoloji Nedir ve Türklerde Mitoloji Anlayışı Türk mitolojisinde bilgelik kavramını anlatmadan önce mitolojinin ne olduğunu bilmek zaruridir. Mitolojinin kelime anlamı Yunanca mit kelimesinden türemiştir. Efsanevi olaylar ve kahramanların gerçeklik payı taşımayacak biçimde anlatılması mitoloji olarak tanımlanmıştır. Bir nevi mitoloji düşsel öğelerin öyküleme unsuruyla dile getirilmesiyle oluşmuştur. Mitolojinin birçok tanımı olmasına rağmen […]
52) Kazak Türklerinin Ortaya Çıkışı İle İlgili Efsaneler
KAZAK TÜRKLERİNİN ORTAYA ÇIKIŞI İLE İLGİLİ EFSANELER Kazak Türkleri arasında yazılı edebiyatın gelişmesi Abay Kunanbayoğlu (1835-1908) ile başlamış olmasına rağmen, sözlü edebiyatın tarihi çok eskilere dayanır. Kökü M.Ö. dönemlerde yaşamış Hunlara kadar uzanan Bozkır Türk Kültürünün yaşayan temsilcileri arasında önemli bir yere sahip Kazak Türklerinde destan, efsane, şecere, bilmece, atasözleri, koşma, mani ve ağıt şeklindeki […]
51) İdil Tatarlarında Destan Geleneği ve Yazılı Destanlar
İdil Tatarlarında Destan Geleneği Ve Yazılı Destanlar Araştırmacı-yazar Dr. Rüstem SULTEEV- Londra Destanlar, içinden çıktıkları toplumun tarihî geçmişinden etkilenebilir ve sosyal, ekonomik ve kültürel şartlara göre değişiklik gösterebilirler. Türk boylarının çoğunda sözlü kültüre bağlı destan geleneği muhafaza edilmiş olsa da, destan türü bağlamında alışılmıştan farklılık gösteren İdil Tatar destanları bunun açık örneğidir. Tatarların yüzyıllardır süregelen […]
1434) Dede Korkut’un Kayıp 13. Destanı Bulundu: Salur Kazan’ın Ejderhayı Öldürmesi
Dede Korkut’un Kayıp 13. Destanı Bulundu: Salur Kazan’ın Ejderhayı Öldürmesi Türkistan’da bulunan kayıp Dede Korkut nüshası her şeyi değiştiriyor! Dede Korkut Destanları artık 13 tane. “Salur Kazan’ın Ejderhayı Öldürmesi” ile tanışın! Türk edebiyatının en önemli kaynaklarından birisi olarak kabul edilen Dede Korkut Hikâyeleri’nin yeni bir nüshası bulundu! Almanya ve Vatikan’da tutulan nüshalardan farklı olarak, bu kopyada […]
47) Başkurt Mitolojisinde Humay Kuğu Kızı
Başkurt mitolojisinde Humay kuğu kızı Başkurt folklorunda güzeller güzeli, ışık saçan Humay isimli kuğu kızının özel bir yeri vardır. Humay Kuşu’nun Başkurtların anası olduğu ile ilgili inanç totem niteliğini taşıyan kuğuları öldürme yasağında yansıtıldı. Başkurt mitolojisinde Doğu Türk geleneğinden farklı olarak Humay anneler ile çocukların koruyucusu değil. Ayrıca Başkurtlarda bu karakterin şaman mitolojisi ve törenleriyle […]
46) Altay Yaşlı Şaman Efsanesi
Altay Yaşlı Şaman Efsanesi ————————————————————————————- Artık unutulmuş çok eski zamanlarda Altay’da, ayak basmamış taygada, dağ zirvelerinin arasında yaşlı ve bilge bir şaman yaşarmış. Sadece gerçekten çok ihtiyacı olanlar şamanın bulunduğu yerin yolunu bulabilirdi. Şamanın gücü çok fazla idi: Altay Türklerinin refahı ve bereketi için Tanrı’ya nasıl hitap edileceğini, insanlara zarar vermesinler diye hangi kelimeleri kullanarak […]
45) Türklerin En Eski Destanı: Ulu Han Ata Bitiği
“Ulu Hân Ata Bitikci” Türkler’in Dinî ve Siyâsî Geçmişine Işık Tutan En Eski İki Kaynaktan Biri: Türk târihinin ilk yazılı kaynakları hakkındaki bilgiler oldukça sınırlıdır. Bunlardan kimileri bilinmediği, kimileri ise bilinse bile tamâmen yanlış yorumlandığı için, Türkler’in dinî ve siyâsî geçmişleri hakkında öne sürülen tezler basit ve kuru birer iddiâdan öteye geçememiştir. Buna rağmen […]
44) Ferhat ile Şirin Efsanesi
Ferhat ile Şirin Efsanesi Ferhat, nakkaşlık yapan, Şirin’e sevdalı yiğit bir delikanlıdır. Saraylar süsler, fırçasından dökülen zarafetin Şirin’e olan duygularının ifadesi olduğu söylenir. Amasya Sultanı Mehmene Banu’ya, kız kardeşi Şirin için, dünürcü gönderir Ferhat. Sultan; Şirin’i vermek istemediği için olmayacak bir iş ister delikanlıdan. “Şehir’e suyu getir, Şirin’i vereyim” der, demesine de su, Şahinkayası denen uzak mı uzak bir yerdedir. […]
43) Kerem ile Aslı Efsanesi
Kerem ile Aslı Efsanesi ————————————————————————————— İranın çok meşhur beldesi İsfahan’da adil, iyi yürekli bir padişah yaşardı. Çok zengin, rahat yaşayan ama bir türlü evlat saadetini tadamayan bir padişahtı. Ne tesadüftür ki emrinde çalışan bir Keşiş de aynı özlemi duymakda idi. Padişahın aklına bu keşiş gelince, padişahın derdine ortak olması için onu emretti. Ve uzun uzun sohbet […]
42) Leyla ile Mecnun Efsanesi
Leyla ile Mecnun Efsanesi ——————————————————————————————- Leyla ile Mecnun’un aşkları bir Arap efsanesine dayanmaktadır. Bu efsanede Mecnun mahlasıyla şiirler söyleyen Kays ibni Mülevvah adlı bir Arap şairiyle Leyli ( Leyla ) adlı bir Arap kızın arasında geçen ve ayrılıkla sona eren bir aşk serüveni anlatılmaktadır. Bu efsane Arap edebiyatında X. yüzyılda çok yaygın bir hale gelmiş, Mecnun’a ait olduğu söylenen […]
41) Ay Atam Efsanesi
Ay Atam Efsanesi Ay-Atam Efsanesi, Memlükler döneminde Mısır’da yaşamış olan Türk tarihçisi Aybek üd Devâdârî tarafından kayda geçirilmiş bir Türk efsanesidir. Aybek üd Devâdârî’nin verdiği bilgilere göre bu efsaneyi halk dilinden yazıya aktaran ilk kişi Ulug Han Ata Bitikçi adlı eski bir Türk bilginidir. Ulug Han Ata Bitigçi’nin içinde Ay-Atam Efsanesi’nin de yer aldığı bir kitabını ele […]
40) Bilinmeyen Bir Geçmişi Anlatan “Aztek Şarkıları”
Bilinmeyen Bir Geçmişi Anlatan “Aztek Şarkıları” ————————————————————— Az bilinen kaynaklar, günümüzün bilgi çağında artık birer birer ortaya çıkıyorlar. Şimdi de, dünyanın uzak geçmişte dünyadışı canlılar veya antik astronotlar tarafından ziyaret edildiğini anlatan antik şiirler bulunduğu açıklandı. Bu şiirler bir ziyaretten çok bir yerlerden sürülmüş veya kaçmış ya da terkedilmiş bir insanlığın dramını daha çok anlatıyor […]
39) İskandinav (Viking) Mitolojisi
İskandinav (Viking) Mitolojisi ————————————————————— İskandinav mitolojisi en genel anlamıyla İskandinav topluluklarının Hristiyanlık öncesi dinleri, inanışları ve efsaneleridir. Danimarka, İsveç, Norveç ve İzlanda gibi İskandinav ülkelerinde yaşayan halkların atalarının kuşaktan kuşağa aktardığı zengin bir mitos öykü ve masal dağarcığı vardır. İskandinavya’da tapılan tanrılara ilişkin efsanelerin yanı sıra ‘Sağa’ denen ve kahramanların haydutların, hayaletlerin, canavarların deniz krallarının […]
38) Ramayana Destanı
Ramayana Destanı Tarih sahnesinde Hintlilerin üç büyük destanı vardır. Bunlar Ramayana, Marabharata ve Harivamşa’dır. Bu üç destanda kuzey Hindistan’a ait destanlardır. Epik bir vezinle yazılmış olan bu destanlar konuları itibariyle kahramanlara ait olup, iyinin ve kötünün savaşıdır. Ramayana, süslü şiirsel anlatım tarzının ilki olarak ve yazarı olarakta Valmiki bu sanatın ilk ustası yani Adi Kavi […]
37) Kazaklarda Destanlar ve “Er Sayın” Destanı
Kazaklarda Destanlar ve Er Sayın Destanı ————————————————————— Kazak Türklerinin çok zengin bir sözlü edebiyatı vardır. Kazak Türklerinin bu zengin sözlü edebiyatı, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Rus Türkologları (Radloff, Potanin vb.) ve Kazak folklorcuları (Ebubekir Divayev, Meşhür Cüsip Köpeyulı, Ahmet Baytursınulı vb.) tarafından derlenerek yazıya geçirilmiş ve yayınlanmıştır. Kazak sözlü edebiyatının en yaygın türlerinden birisi […]
36) Türk Destanlarındaki Aile Algısı
TÜRK DESTANLARINDAKİ AİLE ALGISI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Özet Türk destanlarında kahramanlar, çoğunlukla aile bireylerini korumak veya yeni bir aile kurabilmek için mücadele ederler. Bu bakımdan aile, destanlar için oldukça önemli bir kurumdur. Bu makale, birey aile ve aile‐toplum ilişkileri bağlamında Türk destanlarındaki aile algısı üzerine bazı tespit ve değerlendirmeler içermektedir. Türk destanlarındaki sosyal hayat ve […]