40) Bilinmeyen Bir Geçmişi Anlatan “Aztek Şarkıları”
Bilinmeyen Bir Geçmişi Anlatan “Aztek Şarkıları” ————————————————————— Az bilinen kaynaklar, günümüzün bilgi çağında artık birer birer ortaya çıkıyorlar. Şimdi de, dünyanın uzak geçmişte dünyadışı canlılar veya antik astronotlar tarafından ziyaret edildiğini anlatan antik şiirler bulunduğu açıklandı. Bu şiirler bir ziyaretten çok bir yerlerden sürülmüş veya kaçmış ya da terkedilmiş bir insanlığın dramını daha çok anlatıyor […]
39) İskandinav (Viking) Mitolojisi
İskandinav (Viking) Mitolojisi ————————————————————— İskandinav mitolojisi en genel anlamıyla İskandinav topluluklarının Hristiyanlık öncesi dinleri, inanışları ve efsaneleridir. Danimarka, İsveç, Norveç ve İzlanda gibi İskandinav ülkelerinde yaşayan halkların atalarının kuşaktan kuşağa aktardığı zengin bir mitos öykü ve masal dağarcığı vardır. İskandinavya’da tapılan tanrılara ilişkin efsanelerin yanı sıra ‘Sağa’ denen ve kahramanların haydutların, hayaletlerin, canavarların deniz krallarının […]
38) Ramayana Destanı
Ramayana Destanı Tarih sahnesinde Hintlilerin üç büyük destanı vardır. Bunlar Ramayana, Marabharata ve Harivamşa’dır. Bu üç destanda kuzey Hindistan’a ait destanlardır. Epik bir vezinle yazılmış olan bu destanlar konuları itibariyle kahramanlara ait olup, iyinin ve kötünün savaşıdır. Ramayana, süslü şiirsel anlatım tarzının ilki olarak ve yazarı olarakta Valmiki bu sanatın ilk ustası yani Adi Kavi […]
37) Kazaklarda Destanlar ve “Er Sayın” Destanı
Kazaklarda Destanlar ve Er Sayın Destanı ————————————————————— Kazak Türklerinin çok zengin bir sözlü edebiyatı vardır. Kazak Türklerinin bu zengin sözlü edebiyatı, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Rus Türkologları (Radloff, Potanin vb.) ve Kazak folklorcuları (Ebubekir Divayev, Meşhür Cüsip Köpeyulı, Ahmet Baytursınulı vb.) tarafından derlenerek yazıya geçirilmiş ve yayınlanmıştır. Kazak sözlü edebiyatının en yaygın türlerinden birisi […]
36) Türk Destanlarındaki Aile Algısı
TÜRK DESTANLARINDAKİ AİLE ALGISI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Özet Türk destanlarında kahramanlar, çoğunlukla aile bireylerini korumak veya yeni bir aile kurabilmek için mücadele ederler. Bu bakımdan aile, destanlar için oldukça önemli bir kurumdur. Bu makale, birey aile ve aile‐toplum ilişkileri bağlamında Türk destanlarındaki aile algısı üzerine bazı tespit ve değerlendirmeler içermektedir. Türk destanlarındaki sosyal hayat ve […]
35) Sibirya’daki Bazı Türk Boylarının Destanlarında Halk Hekimliği Uygulamaları
Sibirya’daki Bazı Türk Boylarının Destanlarında Halk Hekimliği Uygulamaları İnsan hayatı toplumlar için her zaman önemli olmuştur. Onlar mitolojik dönemlerden bu zamana ruhsal veya bedensel hastalıklardan sıkıntı çekmişler; avlanma, düşmanlarla mücadele, ekonomiye katkı, soyun devamı vb. gerekçelerle sağlıklı fertlere ihtiyaç duymuşlardır. Bu sebepler, bazen ölümsüzlüğe bazen de sağlıklı ve uzun bir ömre kavuşabilmek için halk hekimliği […]
34) Eski Dünya’nın Efendileri
Eski Dünya’nın Efendileri —————————————————————— Devleri Kim Bilmez, kim tanımaz! Kocaman boyları, korkunç güçleri, çoğunlukla kötü huyları, serüvenleriyle dünya mitolojisini, masal dünyasını, eski destanları doldurmuşlardır. Devleri bilmeyen, tanımayan, anlatmayan ırk yoktur denebilir; devlerden yararlanmayan, onları çarpıcı, korkutucu bir unsur olarak kullanmayan masal, efsane, mitos olmadığı gibi. Acaba devler neden böylesine yaygın bir unsur olup bütün sınırları aşmış, ilkel toplulukları, eski toplumları, büyük uygarlıkları etkilemişlerdir? Acaba […]
33) Kazan Şehrinin Kurulmasına Dair Efsane
Kazan şehrinin kurulmasına dair efsane 1881 yılında Tatar bilim adamı Kayum Nasırı tarafından yayınlanan bu efsaneye göre şehrin etrafında kale kurulmaya başlandıktan sonra yerli sakinler şehrin içine girmekten kormaya başlamışlar, çünkü şehrin her yerinden kocaman yılanlar ortaya çıkıyormuş. Belki de yılanların yuvaları inşaat çalışmaları sırasında kazara yıkılmış. Kazan’ı inşaa ettiren Han yılanlardan kurtulma yöntemlerini görüşmek […]
32) Türk Tarihinde An Lu Shan ve Destanı
Türk Tarihinde An Lu Shan ve Destanı An Lu-shan 安禄山(703-757) Hiç şüphesiz Türk destanlarının en muhteşemlerinin başında Oğuzname gelir. Bunun yanı sıra Türklerin Türeyişi ve Ergenekon, Tölöslerin Türeyişi, Sır Tarduş Boyunun Yok Olması, Uygurların Türeyiş ve Göç Destanları, Kimek, Başkurt, Alp-Er Tonga, Hun Liu Yüan (Yügen), Attila (Ata İllig), Çor Destanı bizim sözlü edebiyatımızın en eski bakiyeleridir. Bir nevi Oğuzname olan Dede […]
31) URAL BATIR DESTANI
URAL BATIR DESTANI Ural Batır destanı, Başkır/Başkırt/Başkurt Türkleri’nin, Ural Batır isimli (Batır = Batur: Yiğit, Bahadır) Kahramanın etrafında örülmüş bir destandır. Yaklaşık 1400 mısradan oluşur. Ural Batur’un doğumu, büyümesi ve işlerini anlatır. Ural-Batır’ destanı kubair isimli eski Başkurt halk şiir edebiyat türüne aittir. Eser 4576 şiir ve 19 nesir satrından ibarettir. ‘Ural-Batır’ destanında yer alan […]
30) Amazonlar
Kadın Savaşçılar Efsanesi: Amazonlar Amazonlar hakkında en geniş bilgiyi haklarında anlatılan öykülerden biliyoruz. Bir rivayete göre Libya ’da başkasına göreyse Kafkasya ’da ortaya çıkmıştı Amazonlar. Ne var ki öykülerin geçtiği asıl yer Anadolu’dur. Anadolu Amazonlarının erken tarihi neredeyse yaşadıkları söylenen bölgelerin tarihi kadar karanlıktır. Bir söylenceye göre soyları zalimlikleri yüzünden tahttan indirilen iki İskit prensesi Scolopotus […]
20) Dedem Korkut’un Kurdu
DEDEM KORKUT’UN KURDU Giriş Kurdun ana, baba, ata, totem, tös, ongun olduğundan bahsedilebilirken ve onun gök ehli olduğu üzerinde durulurken, buralarda neden Dedem Korkut belirleyici, neden onun kurdu? sorusu akla gelebilecektir. Dedem Korkut kendisine belirlenen zamana rağmen, bir değil birden fazla zamanın ve zamanların destan objesidir. Onun zamanı, zamanları içeren türdendir. Bu durum sadece onun […]
29) “DEDE KORKUT” Kitabı (12 Destan)
“DEDE KORKUT” Kitabı (12 Destan) TÜRK edebiyatı tarihinin en büyük âlimi Prof. Fuat Köprülü’nün, derslerinde söylediği bir söz vardır: “Bütün Türk edebiyatını terazinin bir gözüne, Dede Korkut’u öbür gözüne koysanız, yine Dede Korkut ağır basar.” Dede Korkut Kitabının değerini ifade etmek için bundan daha güzel bir söz bulmak mümkün değildir. Gerçekten Dede Korkut Kitabı Türk edebiyatının […]
28) Fin Destanı: “Kalevala”
Fin Destanı: “Kalevala” Kalevala, Elias Lönnrot’un 19. yüzyılda Fin halk hikâyelerinden derleyip kaleme aldığı epik destan. Finlerin ulusal epik destanı olan Kalevala, aynı zamanda Fin edebiyatının en önemli eserlerinden biridir. Destan, 1917’de Finlandiya’nın Rusya’ya karşı bağımsızlığını ilan etmesi ardından ülkede yükselen milliyetçilik döneminde kaleme alınmıştır. ”Kalevala”’nın kelime anlamı “Kaleva’nın Diyarı”‘dır (Fince -la/lä soneki yer gösterir). Destan 50 bölüme (Fince: Runo) ayrılmış toplam 22795 mısradan oluşur. Destandaki […]
27) Hint Destanı: “Mahabharata”
10.000 Yıllık Nükleer Savaş (Destanı): Mahabharata Onbin Yıllık Nükleer Savaş “Bu günümüz, dünün düşünceleridir; şimdiki düşüncelerimiz yarınımızı inşa edecektir; yaşamımızı düşüncelerimiz yaratır.” Dhammapada “Mahabharata çok büyük ve karmaşıktır ama 18 Yüzyıl öncesini çok net olarak açıklamaktadır.” Reader´s Digest “Mysteries of the Unexplained” “Bu öyküyü kuru bir çubuğa anlatsaydın, yapraklanır ve köklenirdi.” (Henri Michaux) Hindistan´ın ulusal destanı […]
26) Nart Destanlarının Eski Türk Destanları İle İlişkisi
NART DESTANLARININ ESKİ TÜRK DESTANLARI İLE İLİŞKİSİ Prof. Dr. Ufuk TAVKUL Karadeniz ile Hazar Denizi arasında bir duvar gibi uzanan Kafkas Dağları, binlerce yıldan beri değişik dillerde konuşan pek çok etnik halk topluluğuna ev sahipliği yapar. Kafkas Dağları’nın Karadeniz kıyılarından başlayarak yükseldiği ve Batı Kafkaslar olarak bilinen bölümünde, kendilerine Adige adını veren Çerkes kabileleri yaşamaktadır. Kafkas […]
25) Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük
Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük “Türk mitolojisi, Türk ailesi, Türk cemiyet düzeni ile Türk ahlâk ve adetlerinin bir aynası gibidir. Türk mitolojisi diğer dünya mitolojilerinde olduğu gibi, ölü fikir ve anlayışlardan meydana gelmemiştir. Türk mitolojisi bir hayat yoludur. Cemiyeti düzenleyen ve güden canlı düşüncelerin bir toplamıdır.” (Prof. Dr. Bahaeddin Ögel) Türk mitolojisine ait tüm kült ve […]
24) TÜRK DESTANLARINDA TİPLER VE MOTİFLER
TÜRK DESTANLARINDA TİPLER VE MOTİFLER ———————————————————————————- A. Türk Destanlarında Tipler Tip, benzer özellikleriyle birçok eserde karşımıza çıkan ve bazı sabit özelliklere sahip karakterdir. Tip, toplumun inandığı temel kıymetleri temsil eder. a. Alp Tipi Türk destanlarında görülen örnek tip “alp” tipidir. Alp; kahraman, yiğit, cesur anlamlarında bir sözcüktür. Eski Türklerin yiğitlerine bu adı vermelerinin ilk koşulu […]
23) ATİLLA’NIN KUTSAL KILICI
ATİLLA’NIN KUTSAL KILICI Demir, eski Türklerde kutsal sayılıyordu. Bunun en büyük sebeplerinden biri de Türklerin yurtlarında demir yataklarının bulunması ve bunların, Altay’ın Demircileri olarak anılan Türkler tarafından işlenmesi, özellikle silah yapımında kullanılmasıdır. Kötü ruhları kovduğuna inanılan demir, belki de yüzyıllarca, yeni ölmüş insanların bekletilen cesetleri üzerine konulmuştur. Öte yandan demiri işleyen ve ona şekil veren […]
22) TOKUZ(DOKUZ) OĞUZ DESTANI
Tokuz(Dokuz) Oğuz Destanı Ziya Gökalp’ten Tokuz(Dokuz) Oğuz Destanı Bu efsane bize hem Çin kaynakları, hem de Iran kaynakları tarafından anlatılıyor. Bu durum gösterir ki, bu efsane eski Türklerce çok önemli idi. Çünkü Türklerce büyük önemi bulunmayan bir şey, Çin ve Iran gibi büyük milletlerin ilgisini çekemez. Bundan başka bu efsaneyi, gerek Çinlilerin […]