19) Divanü Lügati’t Türk’te Yer Alan Dini ve Soyut Kavramlar
DÎVÂNU LUGÂTİ’T-TÜRK’TE YER ALAN DİNÎ VE SOYUT KAVRAMLAR Öz Türkçenin ilk sözlüğü olarak bilinen Dîvânu Lugâti’t-Türk 1074-1077 yılları arasında Kâşgarlı Mahmud tarafından kaleme alınmıştır. Türk halkları arasında uzun süre dolaşarak onların kullandıkları her türlü kültür envanterini eserinde kayıt altına alan Kâşgarlı Mahmud bir dilci olduğu kadar, aynı zamanda bir coğrafyacı, etnolog, halk edebiyatı araştırmacısı gibi […]
18) Divânü Lûgati’t Türk’te Sağlık
Divânü Lûgati’t Türk’te Sağlık Türk dilinin en önemli eserlerinden biri olan Divânü Lûgati’t Türk, Kaşgarlı Mahmud tarafından 1072 yılında yazılmaya başlanmış ve 1077 yılında yazımı tamamlanmıştır. Türk yurtlarını karış karış dolaşan ve bir bilim adamı titizliğiyle çalışan Kaşgarlı; dil, kültür, coğrafya ve Türk boyları hakkında eşsiz bilgileri çağlar ötesine ulaştırmıştır. “Divânü Lûgati’t Türk”, çok önemli […]
17) Divanü Lügati’t Türk’te Vahşi Hayvanlarla İlgili Kelimeler ve Terimler
DİVANÜ LUGATİ’T-TÜRK’TE VAHŞİ HAYVANLARLA İLGİLİ KELİMELER VE TERİMLER Türklerin 11. yüzyılda vahşi hayvanlar için kullandıkları pek çok kelime ve terim, Kâşgarlı Mahmud tarafından yazılmış olan Divanü Lugati’t-Türk’te kaydedilmiştir. Bu eserde hem omurgasız hem omurgalı hayvanların adları mevcuttur. Omurgalılar arasında balıklar, iki yaşamlılar ya da amfibiler, sürüngenler, kuşlar ve memeliler gibi çeşitli hayvanlar için kullanılan adlar, […]
16) Gerçek Bir Türk Ansiklopedisi: Divanü Lügati’t-Türk
Gerçek Bir Türk Ansiklopedisi: Divanu Lügâti’t-Türk Türklük için hayati önem taşıyan Kâşgarlı Mahmud’un Divanu Lügâti’t-Türk’ü maalesef Türk toplumu tarafından yeterince bilinmiyor, tanınmıyor. Okullarımızda kitabın adı, yazarı ve muhtevası hakkında yuvarlak birkaç cümle öğretilmekle yetiniliyor. Bugüne kadar seçmeler yapılarak hazırlanmış iyi bir popüler yayımı da yok. Bu dev eser okur yazarların büyük çoğunluğu tarafından yalnız bir […]
15) Divanu Lügati’t Türk’te Araç Gereçlere Ait Söz Varlığı (Hayvancılık-Tarım)
DÎVÂNU LUGÂTİ’T TÜRK’TE ARAÇ GEREÇLERE AİT SÖZ VARLIĞI Dîvânu Lugâti’t-Türk indeksinden yapmış olduğumuz tarama neticesinde eserde toplam 424 adet araç gereç ismi tesbit ettik. Bunun 106’sı kap kacak ve mutfak, 58’i savaş aletleri, 53’ü dokuma, 62’si giyim kuşam, 38’i hayvancılık, 28’i tarım, 11’i müzik aletleri, 3’ü av-avcılık, 3’ü tıp, 9’u oyunoyuncak, 16’sı mobilya, 27’si el […]
14) Divanu Lügati’t Türk’te Araç Gereçlere Ait Söz Varlığı (Giyim-Kuşam)
DÎVÂNU LUGÂTİ’T TÜRK’TE ARAÇ GEREÇLERE AİT SÖZ VARLIĞI Dîvânu Lugâti’t-Türk indeksinden yapmış olduğumuz tarama neticesinde eserde toplam 424 adet araç gereç ismi tesbit ettik. Bunun 106’sı kap kacak ve mutfak, 58’i savaş aletleri, 53’ü dokuma, 62’si giyim kuşam, 38’i hayvancılık, 28’i tarım, 11’i müzik aletleri, 3’ü av-avcılık, 3’ü tıp, 9’u oyunoyuncak, 16’sı mobilya, 27’si el […]
13) Divanu Lügati’t Türk’te Araç Gereçlere Ait Söz Varlığı (Dokuma)
DÎVÂNU LUGÂTİ’T TÜRK’TE ARAÇ GEREÇLERE AİT SÖZ VARLIĞI Dîvânu Lugâti’t-Türk indeksinden yapmış olduğumuz tarama neticesinde eserde toplam 424 adet araç gereç ismi tesbit ettik. Bunun 106’sı kap kacak ve mutfak, 58’i savaş aletleri, 53’ü dokuma, 62’si giyim kuşam, 38’i hayvancılık, 28’i tarım, 11’i müzik aletleri, 3’ü av-avcılık, 3’ü tıp, 9’u oyunoyuncak, 16’sı mobilya, 27’si el […]
12) Divanu Lügati’t Türk’te Araç Gereçlere Ait Söz Varlığı (Savaş Aletleri)
DÎVÂNU LUGÂTİ’T TÜRK’TE ARAÇ GEREÇLERE AİT SÖZ VARLIĞI Dîvânu Lugâti’t-Türk indeksinden yapmış olduğumuz tarama neticesinde eserde toplam 424 adet araç gereç ismi tesbit ettik. Bunun 106’sı kap kacak ve mutfak, 58’i savaş aletleri, 53’ü dokuma, 62’si giyim kuşam, 38’i hayvancılık, 28’i tarım, 11’i müzik aletleri, 3’ü av-avcılık, 3’ü tıp, 9’u oyunoyuncak, 16’sı mobilya, 27’si el […]
11) Divanu Lügati’t Türk’te Araç Gereçlere Ait Söz Varlığı (Kap kacak ve mutfak)
DÎVÂNU LUGÂTİ’T TÜRK’TE ARAÇ GEREÇLERE AİT SÖZ VARLIĞI Türkçe 220 milyona yakın konuşuruyla dünyada yayılım alanı en geniş dillerden biridir. Türkçe gerek coğrafi gerek tarihi bakımdan zengin bir kültür mirasına sahiptir. Bu zenginlik sahip olduğu tarihi ve çağdaş metinler aracılığıyla günümüze kadar ulaşmıştır. Türkçenin sahip olduğu bu zengin kaynaklar tarihi söz varlığına ulaşmamıza da olanak […]
10) Divanü Lügati’t Türk’e Göre Av, Avcılık ve Hayvancılıkla İlgili Kelimeler
DÎVÂNÜ LUGATİ’T TÜRK’E GÖRE AV, AVCILIK VE HAYVANCILIKLA İLGİLİ KELİMELER VE KAVRAM ALANLARI İnsanlık tarihi kadar eski olan avcılık, başlangıçta insanların yabanî hayvanlardan korunmak, karınlarını doyurmak amacıyla daha sonraları ise bu temel sebepler yanında geçimlerini sağlamak, eğlence spor amaçlı olarak yaptıkları bir iş, bir uğraştı. Türk tarihinin en eski dönemlerinden itibaren avcılığın Türkler arasında […]
9) Divanü Lügati’t Türk’te Dil ve Kültür Materyalleri
KÜLTÜREL BİR MİRAS OLARAK DİVÂNÜ LÛGATİ’T TÜRK’TE DİL VE KÜLTÜR ÖĞRETİMİ MATERYALLERİ Kâşgarlı Mahmûd’un yazdığı Divânü Lûgati’t-Türk, Türk dili ve kültürü açısından son derece önemli bir eserdir. Kâşgarlı Mahmûd bu eseriyle Türk dilinin ne kadar zengin bir dil olduğunu, hatta Arapça’dan bile daha zengin bir yapısının olduğunu ispatlamıştır. Günümüzden yaklaşık bin yıl önce yazılan Divânü […]
8) DİVANÜ LÜGATİ’T TÜRK’DE AKRABALIK BİLDİREN TERİMLER
Divanü Lügat-it Türk’de Akrabalık Bildiren Terimler Bu makalede Türk milletinin temel yapısını teşkil eden aile kurumu ve buna bağlı olarak akrabalık dereceleri üzerinde durulmaktadır. Dilimize yabancı menşeili akrabalık adlarının girmeye başladığı bu dönemde, unutulan değerlerimizin hatırlanması bakımından önem arzeden bir çalışmadır. Prof.Dr. Saadettin GÖMEÇ Prof. Dr., A.Ü. Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü Hem […]
7) DİVAN-I LÜGATİ’T TÜRK’TE ATASÖZLERİ
DİVAN-I LÜGATİ’T TÜRK’TE ATASÖZLERİ Kaşgarlı Mahmut’un Divânu Lügati’t-Türk’de yazdığı ata sözleri, Türk uluslarının ortak anonim kültür, san’at ve edebîyât ürünleridirler. Atasözleri ya da eskiler sözü, insanlara yol gösteren insanın hayat karşısında nasıl ve ne şekilde davranması gerektiğini ifade eden, halkın asırlar boyunca geçirdiği uzun deneyimlerden, duygulardan ve düşüncelerden doğan özlü sözlerdir. Bu özlü sözler […]
6) DİVAN-I LÜGATİ’T TÜRK DİZİNİ
DİVAN-I LÜGATİ’T TÜRK DİZİNİ Cömertlikte eli açik, ihsanda merhametli Allah’a hamd olsun. O ki, en sagliklilarin hasta, hitabeti en kuvvetlilerin konusmaktan aciz olduklari bir devirde, haram ile mubahi açikça belirten ayrintili bir Izahla, Vahiyle birlikte Cebrail’i Allah Yolunun yolcusu olan, Mürsidi ve Kandili yücelten Muhammed’e (Allah’in salat ve selami onun, ailesinin ve serefli neslinin üzerine […]
5) SÖZ VARLIĞINDAN, KÜLTÜR DÜNYAMIZA
Söz Varlığından Kültür Dünyamıza Tepük Futbolun Atası mı? Kâşgarlı Mahmud’un, Divanü Lugati’t-Türk’te tepük sözünü açıklarken verdiği bilgiler çok ilgi çekicidir. Kurşunun eritilip ağırşak biçiminde dökülmesinden sonra yuvarlak biçimdeki bu nesnenin üzeri keçi kılı veya benzeri yumuşak bir şeyle sarılmaktadır. Kâşgarlı Mahmud’a göre oğlan çocukları bu yuvarlak nesneyi ayaklarıyla vurarak, tekmeleyerek bir oyun oynamaktadır. Tepmek “dövmek, […]
4) BAŞ YAPIT: DİVANÜ LÜGATİ’T TÜRK
BAŞ YAPIT: DİVANÜ LÜGATİ’T – TÜRK Eserin Adı Türk yazı dillerinin, lehçelerinin ve ağızlarının dil özelliklerini belirleyen, söz varlığını derleyerek bir araya getiren Kâşgarlı Mahmud kendisine sonsuz bir ün, bitmez tükenmez bir kaynak sağlaması dileğiyle elde ettiği bu bilgileri yazıya geçirerek ortaya koyduğu eserine Divanü Lugati’t-Türk adını vermiştir. Döneminin yazı dilinin dil bilgisi kurallarını ve söz […]
3) KAŞGARLI MAHMUD’UN TÜRBESİ
Kâşgarlı Mahmud’un Türbesi Kâşgarlı Mahmud’un mezarı bugün türbe hâline getirilmiştir. Opal köyünün 4 kilometre kuzeybatısındaki türbenin tam yeri, 39 derece 18 dakika 51.11 saniye Kuzey enleminde, 75 derece 30 dakika 36.03 saniye Doğu boylamındadır. Bir bahçe içerisindeki türbe bakımlıdır. Uygur Türklerinden Yasin Kari, ailesinden kalma türbedarlık geleneğini sürdürmekte ve Kâşgarlı Mahmud’un mezarıyla, türbesiyle yakından […]
2) KAŞGARLI MAHMUD KİMDİR?
Kâşgarlı Mahmud Kimdir? Bulunuşuyla birlikte Türk dili tarihinin yeniden yazılmasını sağlayan ve Türkçenin karanlıktaki pek çok konusunu aydınlatan Divanü Lugati’t-Türk’ü bizlere kazandıran, Türklük biliminin (Türkoloji) kurucusu, Türk sözlükçülüğünün atası Kâşgarlı Mahmud’un hayatı hakkında ne yazık ki ayrıntılı bilgi bulunmamaktadır. Tarihsel kaynaklarda hakkında bilgiye rastlanmayan, eserinde de kendisi hakkında pek fazla bilgi vermeyen Kâşgarlı […]
1) SUNUŞ
SUNUŞ İlk sözlük bilimcimiz… İlk dil bilginimiz… İlk sözlüğümüz Divanü Lugati’t-Türk, ilk dil bilgisi kitabımız Kitabü Cevahiri’n-Nahv fi Lûgati’t-Türk’ün yazarı… Bütün Türk illerini dolaşıp, Türk toplulukları arasında yaşayarak onların söz varlığını, sözlü edebiyat ürünlerini yazıya geçirmekle bin yıl öncesinden binlerce yıl sonrasına ulaşmasını sağlayan ilk derlemecimiz… Hakaniye lehçesi ile Uygur, Oğuz, Kıpçak, Türkmen, Kırgız, Çiğil, […]
322) DİVAN-I LÜGATİ’T TÜRK İÇİN ÖLDÜRÜLEN BİLİM ADAMLARI
Divan’ül Lügati’t Türk için onlarca bilim adamı öldürüldü! Dünya üzerinde hiçbir kitap, basımı için bu kadar çok sayıda bilim adamının can vermesine sebep olmadı. Dünya üzerinde bir kitap, basımı için bu kadar çok sayıda bilim adamının can vermesine sebep olmamıştır. Bu kitabın ismi; Divanü Lügati’t Türk, yazarı da büyük bilgin Kaşgarlı […]