10/6) MANAS’IN ZAFERLERİ
HAN MANAS’IN ZAFERLERİ Altay’da şafak henüz sökmüşken uçan kuşlarla birlikte ak bulutlar da sanki Manas’ı yolcu ediyordu. Er Manas, Ala-Dağ yolunu tutup gökteki yıldızları seyrederek düz yol ile gidiyordu. Gök yeleli bozkurt Manas yanına erzak almıştı, iyi yerlere dikkat ediyordu, kabileleri, ormanları, küçük tepeleri dolaşıp, sıra halinde uzanan dağları, geçitleri aştı, taşlara bastı, yorulan Argımak […]
10/5) MANAS’IN ZAFERLERİ
HAN MANAS’IN ZAFERLERİ Kalmuk hanı Alevke Dangu şehrinin hükümdarı Kayıp Dangı’ı saraya çağırdı. “Kayıp Dang, Kara Şehir’in hanı Manas’ın sonu geldi. Şehiri Tırgot, Mangullar yapmıştır. İçtiği suyunu üç gün kesip ondan sonra zehir koydur. Halkını öldür, kapısını gece açtır. Ardından ordu girecek.” Diye emretti Alevke. Kayıp Dang, bunu kabul etti, şehir yöneticilerini çağırıp ertesi gün […]
10/4) MANAS’IN HAN OLUŞU
MANAS’IN ÇOCUKLUĞU- 4 “Bu Çinli ve Kalmukların askeri çokmuş. Bunlar bize saldıracaklarmış. Neskara gördüğünü diri yutan dev imiş. Bunlara at, kız hediye edelim, hayvan ve altın hazırlayalım” dedi Cakıp. “Ey baba, düşmanı gördüğüm zaman böyle korkup duruyorsun. Yüreğin sökülüp alınmış gibi. Artık korkma! Canını sıkma. Yaşadığım halde halkımı nasıl onlara tutup vereyim. Kaderimde varsa oktan […]
10/3) MANAS’IN ÇOCUKLUĞU-3
MANAS’IN ÇOCUKLUĞU-3 Cakıp Bay’la Manas sabahın köründe yola koyuldular. Doğuda güneş ışınları bulutlara aksederken Batıda ay henüz kaybolmamıştı. Tepeleri beyaz karla örtülen dağlar, kül rengine bürünmüştü. Kuş sürüleri dizi halinde göç etmeye başlamış, yerde otlar sararmış, şafak süzülmüştü. Cakıp Bay da gök yavrularını yetiştiren kuş gibi, boyu uzayan, at üzerinde mağrur oturan yiğit oğlunu, dikkatle […]
10/2) MANAS’IN ÇOCUKLUĞU
MANAS’IN ÇOCUKLUĞU-2 Askerler avuldaki sütten kesilmemiş bebeklerden, yaşı on yediye kadar olan çocukların hiçbirini bırakmadan at gibi dizip, adını sorarak saydılar. Manas adlı çocuğu bulamayınca kaçamayanları öldürüp kalanları dönüşü olmayan Pekin’e götürdüler. Han avlunu yağma ettiler. Kırgızlarda doğan çocukların sayısını kontrol etmek için her beş aileye birer Kalmuk gözcü koydular. Kalmuk gözcüleri, çocuk buldukları ya […]
10/1) MANAS DESTANI (1.BÖLÜM)
(1.BÖLÜM) MANAS’IN ÇOCUKLUĞU Çok eski zamanlarda, Kervan devrinde, gün ışığında tulpar eşinirken, ay ışığında kemerini çıkartamadan at üstünde kuş uykusu uyuyan erler zamanında, aç arslana benzeyen suratıyla, düşmana saldıran, bayrağı gökyüzünde dalgalanan, şanı âleme yayılan, başından ak kalpağı çıkmayan, binere tulpar dayanmayan, kükreyerek yaşayan, Kırgız denen çok eski bir millet yaşardı. Onların bayrağı gökmavisi idi. […]
10) MANAS DESTANI
MANAS DESTANI Bu muhteşem eser Kırgız Türklerinin destanıdır. Manas Destanı, Kırgızların bir bakıma ansiklopedisi gibidir. Manas Destanında Kırgızların bütün gelenek ve göreneklerini, törelerini, inanışlarını, görüşlerini, başka milletlerle olan ilişkilerini, masallarını ve ahlak anlayışlarını bulmak mümkündür. Manas Destanının bütününü söyleyenlere Manasçı, bir kısmını söyleyenlere Ircı denilir. Manas Destanının Radloff’tan önce Çokan Velihanov tarafından bir bölümünün […]
9) SATUK BUĞRA HAN DESTANI
Büyük Türk İmparatorluğunu, 840 yılından itibaren devralmaya başlayan Karahanlıların 1212 (1240) yıllarına kadar devam eden hanedanlığı esnasında en önemli ve muhakkak ki dünya tarihinin seyrini değiştiren büyük hadise Türklerin İslam dinini kabul etmiş olmasıdır. 940 yılı civarında Karahanlı hükümdarı Satuk Buğra Han zamanında vuku bulan bu dünya çapındaki hadise, dünya üzerindeki büyük tesiri dercesinde […]
8) GÖÇ DESTANI
GÖÇ DESTANI Uygur ülkesinde, Togla ve Selenge ırmaklarının birleştiği yerde Kumlançu denilen bir tepe vardır. Bu tepenin adına Hulin dağı denirdi. Hulin dağında birbirine çok yakın iki ağaç büyümüştü. Bu ağaçlardan biri kayın ağacı idi. Bir gece, kayın ağacının üzerine gökten bir mavi ışık düştü. İki ırmak arasında yaşayan kişiler bu ışığı gördüler, ürpererek izlediler. […]
7) TÜREYİŞ DESTANI
TÜREYİŞ DESTANI Bir Uygur destanıdır. Büyük Türk İmparatorluğunu Göktürkler’ den devralan Uygur Türkler’ i, Türeyiş Destanı ile soylarının vücut buluşunu anlatırken aynı zamanda da, bütün Türk boylarında hakim bir inanış olarak beliren, soyun ilahi bir kaynağa bağlanması fikrini bir kere daha belirtmiş olmaktadırlar. Uygur Türeyiş Destanının, Göktürk-Bozkurt Destanı ile çok yakın benzerlikleri, ilk okuyuşta anlaşılacak […]
385) DESTANLARIMIZIN BENGÜ TAŞI: BUGUT ANITI
BUGUT YAZITI VE ANIT MEZAR KÜLLİYESİ ÜZERİNE Moğolistan Halk Cumhuriyeti sınırları içinde bulunan eski Türk bengü taşlarından biri de Bugut yazıtıdır. Adını Arhangay Aymag’ın Bayn Tsagaan Gol (Kutsal Beyaz Göl) bölgesinde ki Bugut dağından alan yazıt, bu dağın yaklaşık 10 km doğusundaki geniş ovaya (1613 m, 47 T0670833, UTM 5298849) inşa edilmiş I. Köktürk Kağanlığı […]
6) BOZKURT DESTANI
BOZKURT DESTANI Bozkurt Destanı, bilinen en önemli iki Kök-Türk destanından biridir (ötekisi Ergenekon Destanı’dır; ayrıca Ergenekon Destanı’nın, Bozkurt Destanı’nın devamı olması güçlü bir olasılıktır). Bu destan bir bakıma Türkler’in soy kütüğü ve var olma öyküsüdür. Ayrıca, Türk ırkının yeni bir var oluş biçiminde dirilişi de diyebileceğimiz Bozkurt Destanı, Bilge Kagan’ın Orkun Anıtları’ndaki ünlü vasiyetinin ilk […]
5) OĞUZ KAĞAN DESTANI
OĞUZ KAĞAN DESTANI Oğuz Kağan destanı M.Ö. 209-174 tarihleri arasında hükümdarlık yapmış olan Hun hükümdarı Mete’nin hayatı etrafında şekillenmiştir. Bütün Türk destanlarında olduğu gibi bu destanın da ilk şekli günümüze ulaşmamıştır. Bugün, elimizde Oğuz destanının üç varyantı bulunmaktadır. XIII ile XVI yüzyıllar arasında Uygur harfleriyle yazılmış ve İslâmiyetten önceki inancı yansıtan varyantın ilk örneği temsil […]
4) ŞU DESTANI
ŞU DESTANI ŞU DESTANI HAKKINDA GENEL BİLGİLER Şu destanı, M.Ö. 330-M.Ö. 327 yıllarındaki olaylarla bağlantılı Saka – İskit Türklerine ait eski bir Türk destanıdır. Destan Makedonyalı İskender’in Pers ülkesini istila ettikten sonra Kuzey’e doğru yönelmesi ve orada Saka Türkleri ve onların Hükümdarı olan Şu adlı Hakan ile karşılaşması esnasındaki olaylar etrafında şekillenen tarihi bir destandır. Bu […]
3) ALP ER TUNGA DESTANI
ALP ER TUNGA DESTANI Sakalar dönemine âit Alp Er Tunga ve şu olmak üzere iki destan tesbit edilmiştir. Alp Er Tunga, M.Ö. VII. yüzyılda yaşamış kahraman ve çok sevilen bir Saka hükümdarıdır. Alp Er Tunga Orta Asya’daki bütün Türk boylarını birleştirerek hâkimiyeti altına almış daha sonra Kafkasları aşarak Anadolu Suriye ve Mısır’ı fethetmiş ve Saka […]
2) YARATILIŞ DESTANI (ALTAY TÜRKLERİ)
Türk Kozmogonisi- YARATILIŞ DESTANI Altaylardan Verbitskiy’in derlediği yaradılış destanı özetle şöyledir: Yer gök hiç bir şey yokken dünya uçsuz bucaksız sulardan ibaretti. Tanrı Ülgen bu uçsuz bucaksız dünyada durmadan uçuyordu. Göklerden gelen bir ses Tanrı Ülgen’e denizden çıkan taşı tutmasını söyledi. Göğün emri ile oturacak yer bulan Tanrı Ülgen artık yaratma zamanı geldi diye düşünerek […]
1) DESTAN VE ÖZELLİKLERİ NEDİR?
DESTAN —————————————————————————————– Toplumu derinden etkileyen savaş, kıtlık, afet vb. olayların olağanüstülüklerle bezendirilerek anlatıldığı manzum (bazen nazım- nesir karışık) uzun hikayelere denir. Destanlar “Doğal-Yapay”olmak üzere ikiye ayrılır. DOĞAL DESTANLAR Gerçekte var olan herhangi bir olayın milletin dilinde yüzyıllar süren bir anlatımdan sonra bir ozan tarafından kaleme alınması sonucu oluşan destanlara denir. Dünyadaki en önemli doğal destanlar: […]
364) HAKAS TÜRKLERİ’NİN “HAN MİRGEN DESTANI”
“HAN MİRGEN DESTANI” BASILDI Uluslararası TÜRKSOY Teşkilatı toplam 5.114 dizeden oluşan Hakas Türklerinin “Han Mirgen” Alplık Destanı kitabını 2008 yılının sonunda gün ışığına çıkardı. TÜRKSOY toplam 5114 dizeden oluşan Hakas Türklerinin “Han Mirgen” Alplık Destanı kitabını 2008 yılının sonunda gün ışığına çıkardı. Bu destanın Türkçeye aktarımı dünya dillerine tercüme açısından bir ilktir. TÜRKSOY’un insanlığın ortak […]
323) ER-SOGOTOX DESTANI
ER-SOGOTOX DESTANI Dokuz kat göğün dokuzunu delip indiğini mi, yoksa yer altını yarıp çıktığını mı bilmeyen Ereydeex-Buruydaax Er-Sogotox (Saha Türklerinin atası olan kahraman) adlı bir yiğit yaşamıştır.Bu Er-Sogotox’un görünüşü şöyledir: On büyük karış boyunda, dört karış eninde, beş karış omuzlu, üç karış belli, kalın meles ağacı gibi baldırlı, nehirdeki köknar gibi bacaklı, kurumuş kayın ağacı […]
285) KİTAB-I DEDE KORKUT VE SALTUKNAME
KİTÂB-I DEDE KORKUT VE ANADOLU TÜRK DESTANLARINDAN SALTUK-NÂME —————————————————————- Milletlerin en büyük kültür mirasları destanlarıdır. Yüzyılların ötesinden, tarih öncesi çağlardan süzülerek gelen destanlar milletlerin hafızalarıdır. Tarihi olmayan milletlerin, tarih yapmamış milletlerin destanları da olamaz. Destanlarda milletlerin hayatını bulursunuz. Başından geçen olayları, dünyaya bakış açısını, olaylar karşısında toplum tavrını görürsünüz. Destan kahramanları, yıllar, yüzyıllar geçse milletin hafızasından silinmez, kaybolmaz. […]