3) ALP ER TUNGA DESTANI

Yayin Tarihi 23 Şubat, 2009 
Kategori TÜRK VE DÜNYA DESTANLARI

ALP ER TUNGA DESTANI

image0015.gif

Sakalar dönemine âit Alp Er Tunga ve şu olmak üzere iki destan tesbit edilmiştir. Alp Er Tunga, M.Ö. VII. yüzyılda yaşamış kahraman ve çok sevilen bir Saka hükümdarıdır. Alp Er Tunga Orta Asya’daki bütün Türk boylarını birleştirerek hâkimiyeti altına almış daha sonra Kafkasları aşarak Anadolu Suriye ve Mısır’ı fethetmiş ve Saka devletini kurmuştur. Alp Er Tunga’nın hayatı savaşlarla geçmiştir. Uzun süre mücadele ettiği iranlı Medlerin hükümdarı Keyhusrev ‘in davetinde hile ile öldürülmüştür. Alp Er Tunga ile iranlı Med hükümdarları arasındaki bu mücadelelerin hatıraları uzun asırlar hem Türkler hem iranlılar arasında yaşatılmıştır. Alp Er Tunga, Asur kaynaklarında Maduva, Heredot’ta Madyes, İran ve İslâm kaynaklarında Efrasyab adlarıyla anılmaktadır.

Orhun Yazıtlarında “Dokuz Oğuzlar” arasında “Er Tunga” adına yapılan “yuğ” merasiminden söz edilmektedir. Turfan şehrinin batısında bulunan “Bezegelik” mabedinin duvarında da Alp Er Tunga’nın kanlı resmi bulunmaktadır. “Divan ü Lügat-it Türk” ün yazarı Kaşgarlı Mahmud’a ve ” Kutadgu Bilig” yazarı Yusuf Has Hacip’e göre “Alp Er Tunga” iran destanı “şehname” deki büyük ve efsanevî Turan hükümdarı “Efrasiyab”dır. Divan ü Lûgat-it Türk’de Turan hükümdarlığının merkezi olarak “Kaşgar” şehri gösterilmektedir. islâmiyeti kabul etmiş olan Karahanlı devleti hükümdarları da kendilerinin “Efrasyap” sülalesinden geldiklerine inanmışlar ve bunu ifade etmişlerdir. Moğol tarihçisi Cüveyni de Uygur devletinin hükümdarlarının da Efrasyap soyundan olduğunu yazmaktadır. şecere-i Terakime’ye göre Selçuklu Sultanları kendilerini Efrasyab soyundan kabul ederlerdi. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğıinin dağılmasından sonra iletişim kurmak imkânı bulduğumuz ve Rusların Yakut adını verdiği Türk gurup aslında kendilerine Saka dediklerini söylemişlerdir. Tarih içinde kaybolduğunu düşündüğümüz Saka Türklerinin az da olsa bir bölümünün bugün hayatiyetlerini sürdürmeleri pek çok meselenin yeniden araştırılarak doğruların ortaya çıkmasına yardımcı olabilecektir.Tarihçi Mesudî de M.S. 7. yüzyılın başındaki Köktürk hakanının “Efrasyab” soyundan olduğunu yazmaktadır. Bütün bu bilgilerden hareketle “Tunga Alp” le ilgili efsanelerin Kök Türklerden önce doğu ve orta Tiyanşan alanında yaşayan Türkler arasında meydana geldiğini ve bu destanın daha sonraları Kök Türk ve Uygurlar arasında yaşayarak devam ettiğini göstermektedir.Alp Er Tunga destanının metni bu güne ulaşamamıştır. Bir kısmından yukarıda bahsettiğimiz kaynaklarda bu değerli Saka hükümdarı ve kahramanı hakkında bilgiler ve bir de sagu (ağıt) tespit edilmiştir:

Alp Er Tunga Öldü mü
Dünya sahipsiz kaldı mı
Korkak öcünü aldı mı
şimdi yürek yırtılır

Felek yarar gözetti
Gizli tuzak uzattı
Beğlerbeyini kaptı
Kaçsa nasıl kurtulur

Erler kurt gibi uludular

Hıçkırıp yaka yırttılar
Acı seslerle bağırdılar
Ağlamaktan gözleri kapandı

Beğler atlarını yordular
Kaygı onları durdurdu
Benizleri yüzleri sarardı
Safran sürülmüş gibi oldular


Kutadgu Bilig’de “Alp Er Tunga” hakkında şu bilgi verilmektedir: “Eğer dikkat edersen görürsün ki dünya beyleri arasında en iyileri Türk beyleridir. Bu Türk beyleri arasında adı meşhur ikbali açık olanı Tonga Alp Er idi. O yüksek bilgiye ve çok faziletlere sahip idi. Ne seçkin, ne yüksek, ne yiğit adam idi ; zaten âlemde ferasetli insan bu dünyaya hâkim olur. İranlılar ona Efrasiyap derler; bu Efrasiyap akınlar hazırlayıp ülkeler zapt etmiştir. Dünyaya hâkim olmak ve onu idare etmek için pek çok fazilet, akıl ve bilgi lâzımdır. İranlılar bunu kitaba geçirmişlerdir. Kitapta olmasa onu kim tanırdı.”

Bugünkü bilgilerimize göre Alp Er Tunga ile ilgili en geniş bilgi iran destanı şehname’de tesbit edilmiştir. şehname’nin başlıca konularından biri iran -Turan savaşlarıdır. Bu destana göre en büyük Turan kahramanı önce şehzade sonra hükümdar olan Efrasyap’tır.şehname’deki Alp Er Tunga ile ilgili bilgiler şöyle özetlenebilir:

“Turan şehzadesi Efrasyap babasının isteği üzerine iran’a harp açtı. iki ordu Dihistan’da karşılaştılar.Boyu servi, göğsü ve kolları arslan gibi ve fil kadar kuvvetli olan Efrasyap, iranlı’ları yendi. iran padişahı Efrasyap’a esir düştü. iran’ın ilk intikamını o zaman iran’a bağlı olan Kabil Padişahı Zal aldı. Zal başarılı olmasına rağmen iran şahının öldürülmesini engelleyemedi. Efrasyab iran’ı ele geçirmek için yeni bir savaş açtı. iran’ın yetiştirdiği en büyük kahramanlardan Zal oğlu Rüstem Efrasyab’ın üzerine yürüdü.. Efrasyab ile Zal oğlu Rüstem arasında bitmez tükenmez savaşlar yapıldı. iran tahtında bulunan Keykâvus, hem oğlu Siyavuş’u hem de Zal oğlu Rüstem’i darılttı. Siyavuş Efrasyap’a sığındı . Siyavuş’un Turan’da bulunduğu sırada evlendiği Türk beyi Piran’ın kızından bir oğlu oldu. Siyavuş oğluna babası Keyhusrev’in adını verdi. Efrasyab uzun yıllar Turan’da hükümdarlık etti. iran’lılar Siyavuş’un oğlu Keyhusrev’i kaçırarark iran tahtına oturttular. Keyhusrev Zaloğlu Rüstem’le işbirliği yaptı ve Turan ordularını yendi. Keyhusrev ile Efrasyap defalarca savaştılar. Sonunda ordusuz kalan Efrasyap Keyhusrev’in adamları tarafından öldürüldü.

Şehname’de Efrasyap adıyla anılan Turan hükümdarı Alp Er Tunga’nın iran hükümdarlarına sık sık yenildiği anlatılmaktadır. Ancak iran Turan savaşlarında iran hükümdarları sürekli değişmiş 140 yıl yaşadığı rivayet edilen Alp Er Tunga ise mücadeleye devam etmiştir. Bu durum Efrasyap’ın başarısız olmadığını gösterir.

İLGİLİ YAZI: Ağıtın aslı ve Türkçesi

 https://www.yenidenergenekon.com/8-alp-er-tunga/

image00215.jpg

Yorumlar

“3) ALP ER TUNGA DESTANI” yazisina 7 Yorum yapilmis

  1. Kürşad yorum tarihi 25 Şubat, 2009 12:15

    Kendi tarihimzizi ve medeniyetimizi, kahramanlarımızı ve savaşlarını çin, iran vesaire tarihi kayıtlarından birer hikaye gibi öğrenek ne acıdır. Kaşgarlı mahmutta olmasa yada en azından kitabı bulunmasa bu zat belki Türk blie sayılmayacaktı. Çünki diğer ülkelerin kayıtlarında adı bile değişmiş.

    Biz ne zaman devletimizin izni ile gerçek Türk tarihini; insanlara Türk tarihçileri yetiştirip öğreteceğiz, araştıracağız, açıklayacağız ve yeni nesillere öğretip devamlılığını sağlayacağız_? En önemlisi ise bu gücü kendinde bularak, batı ve en batı tekelinde bulunan tarihi hikayeleri yıkıp, saklanan gerçek Türk tarihini ortaya çıkaracak gücü kendinde bulan bir milli şuur sahibi hükümete – devlete sahip olacağız_? Ne zaman…

    Eğer gerçek Türk tarihi, gerçekte Türkün ne olduğu ortaya çıkarsa inaın ne etnik köken sorunu, ne Türk insanının arasında kavga kalir, nede bu üstümüzdeki ezilmişlik ve bitkinlik hissi kalır.

  2. Ertuğrul Kapusuzoğlu yorum tarihi 28 Şubat, 2009 12:27

    Kutadgu Bilig’de “Alp Er Tunga” hakkında şu bilgi verilmektedir: ” Eğer dikkat edersen görürsün ki dünya beyleri arasında en iyileri Türk beyleridir.”

    Bütün mesele bu kadar basit.
    Mesele bunun farkına varmaktır.
    Gerisi teferruat.

  3. yaşar yorum tarihi 10 Haziran, 2010 09:55

    Sakalar en bilinen en eski bozkır türkleridir.

  4. Targitay Türk yorum tarihi 16 Temmuz, 2010 09:20

    güzel bir çalışma olmuş başarılar saygılar.

  5. savaş karademir yorum tarihi 24 Eylül, 2010 14:08

    ahmet haldun terzioğlundan alp er tungayı okumanız tavsiye derim uçak korkusu olan bir insana uçağın indiğini bile hissettirmeyecek bir kitap daha ne söyleyim.

  6. Necati KÖRÜKMEZ yorum tarihi 27 Şubat, 2011 21:52

    Geçmişine sahip çıkmayan,geleceğine sahip çıkamaz.Atasını Ceddini tanımaz,ise başakalarına öznti duyar,Özünde sapar, başkalaşır.Bu çalışmayı yapanlarda Allah raz olsun. Biiz geçmişimizi tanısak onlar ile öğünürüz gurur duyarız, kedı milletimiz ile bütünleşiriz

  7. berkan aksu yorum tarihi 8 Ocak, 2012 11:41

    aslında söylenecek fazla bir söz yok ATATÜRK ün söylediği gibi MUHTAÇ OLDUĞUMUZ KUDRET DAMARLARIMIZDAKİ ASİL KANDA MEVCUT zaten bizler fatihlerin,oğuzların,cengizlerin,alplerin, osmanların,torunuyuz herkese merhaba

Yorum yap