335) Unutulan Birtakım Öz Türkçe Sözcükler
Unutulan Birtakım Öz Türkçe Sözcükler ——————————————————————- Abar (Avar) Gösteriş, heybetlilik. Baş eğmez, dirençli. Abdal Anadolu’da ve Afganistan’da yaşayan göçebe bir Alevi Türkmen topluluğunun adıdır. Tasavvufta ise, ermiş, erişmiş kişidir. Toplumdan uzak, son derece gösterişsiz bir yaşam sürdüren, yoksul ve düşkünleri koruyan, geleceği bilen ve felaketleri önleyebilen kişilerdir. Ağıcı Ağcı, Akçı, Akıcı, Eski Türklerde Hazinedar, Hazine […]
184) Atatürk’ün Dil Politikası
ATATÜRK’ÜN DİL POLİTİKASI Ulu önder Atatürk’ün en büyük eseri, Türkiye Cumhuriyeti’dir. Kurduğu cumhuriyeti Türk gençliğine armağan eden ve emanet bırakan Atatürk, aynı zamanda Türk kültür tarihinde çok önemli atılımları gerçekleştirmiş eşsiz bir düşünce adamıdır. Kültür alanında yaptığı atılımlarla Türkiye’nin çağdaşlaşması yolunda büyük adımlar atmıştır. Atatürk, kültür ve düşünce sorunlarıyla sadece ilgilenmekle kalmamış, sürekli olarak bu […]
324) Türkçedeki Eklerin Kökeni
Türkçedeki Eklerin Kökeni Türkçedeki eklerin meydana gelmesinde, başlıca üç yolun etkili olduğu anlaşılmaktadır. Bazı ekler başlangıçta ayrı sözcükler oldukları halde, kullanılış ve anlam zorunluğu ile zamanla ek durumuna geçmektedirler. Bu düşünce eklerin bir kısmı için kolayca ispatlanabilir. “i-” ünlüsüyle başlayan bazı sözcük kökleri kullanılış durumuna göre kolayca ekleşmektedir. “ile” sözcüğü, günümüzde hem ayrı sözcük […]
319) Söz Var İş Bitirir, Söz Var Baş Yitirir
Söz var iş bitirir, söz var baş yitirir (Atasözü) Bir paylaşımda ilginç bir söz gördüm. Bu sözü aslında çoğu kez muhtelif zamanlarda görmüşlüğüm vardı. Sadece kişiye münhasır bir söz olduğunu düşündüğüm için herhangi bir yorum yapmaktan ve bu sözü etik anlamda hoş karşılamadığım içinde kullanmaktan imtina etmiştim. Şimdi ne oldu da bu söz hakkında […]
892) Türkçe’deki 300 Kelimenin Kökeni 5.000 Yıl Önce Kültepe’den Geliyor
Türkçe’deki 300 Kelimenin Kökeni 5.000 Yıl Önce Kültepe’den Geliyor Kültepe Kaniş Karum höyüğündeki kazılarda bulunan çok sayıda çivi yazılı tablet, bugün kullandığımız kelimelerin 5000 yıl öncesinden geldiğini ortaya çıkardı. Bugüne kadar Kültepe Kaniş Karum höyüğündeki kazılarda bulunan 25.000 çivi yazılı kil tabletin, bir saraya ya da krala ait olmadığı, tamamen o dönemde yaşayan halka ait […]
307) Pratik Deyimler Sözlüğü
Pratik Deyimler Sözlüğü -A- Abacı kebeci : Olur olmaz kimseler, ne olduğu belirsiz kişiler Abanmak : Birine yük olmak, onun sırtından geçinmek Acemilik etmek : Düşüncesizce hareket etmek Açık bono vermek : Bir kimseye, istediği gibi davranma yetkisi vermek Adama benzemek : Düzelmek, göze hoş görünmek Af buyurunuz : Özür dilemeyi ifade eden bir deyim Agop’un kazı gibi yutmak : Önüne konulan […]
306) İran’da Türkçenin Bugünkü Durumu Gereksinimler ve Yaklaşımlar
İran’da Türkçenin Bugünkü Durumu Gereksinimler Ve Yaklaşımlar İran, Türklerin tarih boyunca yaşadıkları coğrafyalardan birisi ve hatta en önemlilerinden sayılmaktadır. Çeşitli dillerin konuşulduğu ve değişik kültür alanlarının mevcut olduğu bu coğrafya Türkoloji araştırmaları için son derece önem taşımaktadır. Diğer diller ve kültürlerle sürekli temas halinde olan ve uygulanan siyasetlerle bilinçli bir biçimde değiştirilmekte ve ya kaybolmakta […]
394) Yabancıların Türkçe Sözlük ve Gramer Yazma Sebepleri
Yabancıların Türkçe Sözlük ve Gramer Yazma Sebepleri Avrupalılar, öteden beri, geniş anlamıyla “Türklerle ilgili olan her şey (Türk dili, kültürü, edebiyatı, tarihi, sanatı, coğrafyası vb.)”; dar anlamıyla “Türk dili ve lehçeleriyle uğraşan bilim dalı” demek olan Türkolojiye ilgi duydular. Tarihte ilk olarak Ammaniaus Marcellinus, Priskos, Sidonius Apolinars Jordanes, Gregoire de Tours, Kostantinos Porphyrogennetos, Anna Komnena […]
293) Lehçe, Ağız(Şive) ve Argo Nedir?
Lehçe, Ağız(Şive) ve Argo Nedir? Dilin Önemi Dil, sadece iletişim kurmakla kalmaz, aynı zamanda bu iletişim sonucu doğan kültür unsurlarının da nesilden nesle aktarılmasını sağlar. Dilin Özellikleri Dil canlı bir varlıktır: Bunu, dilimizdeki bazı kelimelerin zamanla yok olmasıyla, bazı kelimelerin anlam değişikliğine uğramasıyla (yavuz: kötügyiğit), başka dillerden kelimeler alınmasıyla (misafir), sonradan türetme yoluyla yeni […]
292) Edebiyat Nedir?
Edebiyat Nedir? Edebiyat, kişinin duygu ve düşüncelerini, kendine özgü bir dil kullanarak, estetik kurallar çerçevesinde, yazılı veya sözlü olarak dile getirmesidir. Edebiyatın da bir yöntemi olduğundan o da bir bilimdir. Edebiyat bir bilimin yapması gereken:-anlama, -yorumlama, -değerlendirme, -benzerleriyle karşılaştırma, -yerleştirme basamaklarını yaptığı için bir bilimdir. Edebiyat’ın amacı estetik ve güzelliktir. Edebiyat’ı edebiyat yapan iki temel […]
289) Ural-Altay Dilleri
URAL – ALTAY DİLLERİ Ural ve Altay dilleri arasındaki benzerlikler ilk defa XVIII. yüzyılda dikkat çekmiş ve bu diller arasında akrabalık olabileceğine dair teorinin ilk biçimleri ortaya çıkmaya başlamıştır.Ruslara tutsak olarak 13 yıl kadar Sibirya’da kalan İsveçli subay Ph. J. von STRAHLENBERG’in ve ayrıca MESSERSCHMIDT’in incelemeleri, bu konuda bilim dünyasında öncülük etmiştir. STRAHLENBERG, 1730′da Stockholm’de […]
750) Osmanlı Bile, Osmanlıca’ya Karşıydı
OSMANLI BİLE OSMANLICA’YA KARŞIYDI (-Sultan II. Abdülhamit Bile Latin Harflerine Geçilmesini Önermişti!) Evet, her şey ters yüz ediliyor bu ülkede… Yineleyelim: -“Osmanlı bile Osmanlıca’ya Karşıydı!” Hem de belli bir kesimin çok değer verdiği Sultan II. Abdülhamit bile Osmanlıca’nın yazı dilinden yakınıyordu. Bunlar dikkate alınmadan, öyle bir inandırıldı ki toplum: Latin Harfleri’nin benimsenmesiyle, geçmişle bütün bağlar […]
280) Kök Dil Arayışı ve Türkçe
KÖK DİL ARAYIŞI VE TÜRKÇE Dillerin dünyaya yayılışı konusu beraberinde birtakım soruları da getirmiştir. İlk dil hangi dildir? İlk dil ne zaman kullanılmaya başlanmıştır? İlk dil veya dillerin ortaya çıktığı coğrafi bölge neresidir?.. gibi sorular halen bugün bile kesin şekilde yanıt bulabilmiş değildir. Tarih sahnesine çıkmış olan pek çok dil olsa da en eski dil […]
278) Tekerleme Nedir? Örnek Tekerlemeler
TEKERLEME NEDİR? ————————————————————————————– Tekerleme, çocuğun dinleme, konuşma ve dilin anlam yapılarının, cümlelerin, dilin özelliklerini, sık sık yapılan tekrarlarla ezber alışkanlığını kazandırarak çocuğun psikomotor becerilerinin gelişmesine katkıda bulunur. Dilin telaffuzu, boğumlaması ile bir bütün halinde öğretilmesine katkıda bulunur. Dildeki sembolleri, alegorik anlatımı, sebep-sonuç ilişkisine dayandırarak dilin mantıksal dizinini kavratır. Dilin matematiğini geliştirir. Dilin gülmece ve eleştirel boyutunu […]
272) Enver Paşa Alfabesi (Huruf-i Munfasıla)
Enverî Harfler yahut Huruf-i Munfasıla Tanzimattan sonra Osmanlı Devleti’nde alfabe tartışmaları başladı. Münif Paşa Arap harflerinin eğitimi zorlaştırdığını savunmaktaydı. Harflerin başta-ortada-sonda yazımlarının farklılaşması, sesli harflerin kullanılmaması gibi durumların karışıklığa neden olduğunu söylüyordu. Aydınların birçoğu da Fransızca dolayısıyla Latin harflere aşina olduğundan bu harflere geçilmesinin de mümkün olabileceğini dillendiriyordu. Ne var ki Latin harflere geçişin geçmişle olan bağları […]
271) TURAN
TURAN Ben Altay dağlarından koparak geldim Yüreğimde Türkistan’dan binbir nakış var. Çok şükür aslım da neslim de belli. Türküm Müslümanım o dağlar kadar. Dokuz tuğ taşıdım ben, dokuz davula vurdum. Dokuz evliya gücüyle yürüdüm geldim. Büyüdü benimle mübarek yurdum. Ebed-müddet bu devleti ben kurdum. Nevruz toylarımızda ateşler tutuşturdum. Orhun’dan, Seyhun’dan, Ceyhun’dan geçtim. Yol gösterdi kükreyerek […]
270) Katil Kelimeler
Kâtil Kelimeler ——————————————————– Radyolarımızın, televizyonlarımızın, gazetelerimizin, zaman zaman cin çarpmış kelimelerle sancılı dili, bana hep Konfüçyüs’ü hatırlatıyor. O cin çarpmış kelimeler, aynı zamanda Türkçemizin katilleridir de! Ortaya çıkar çıkmaz birçok kelimeyi sindiren, öldüren, güzellikler ve incelikler yerine kurulup kalan zındıklarıdır. Türkçe olsalar bile, ben maymuncuk haline getirilen veya kanlı-bıçaklı katiller gibi sola-sağa saldıran, etrafını temizlen bütün katil […]
267) TÜRK DİLİ TARİHİ (Başlangıçtan, Yirminci Yüzyıla)
TÜRK DİLİ TARİHİ (Başlangıçtan, Yirminci Yüzyıla) ————————————————————— Moğolistan ve Çin içlerinden Orta Avrupa’ya, Sibirya’dan Hindistan ve Kuzey Afrika’ya kadar geniş bir alanda varlık gösteren bir dilin tarihini yazmak kolay değildir. Binlerce eser, anıt, yazıt ve belge bırakan Türk dili bugün de Türkistan, Azerbaycan, Anadolu, Balkanlar ve Avrasya bozkırlarında kullanılmaya devam etmektedir. 20. yüzyılda ortaya çıkan […]
769) Karahanlılarda Türkçe İslam ve Türkçe İlk Kur’an
Karahanlılarda Türkçe İslam ve Türkçe İlk Kur’an Büyük Türk Tarihi boyunca Türkler, her zaman insanüstü bir kuvvetin varlığına inanmış ve onun ancak tek olabileceğine kanaat getirmişlerdir. Milyon yıllık Qara-tau kültüründen ibrikle süzülürcesine gelen bu inanç Türklerin yaşamının her köşesinde kendini göstermiş ; en derin noktalara kadar belleğine , kültürüne işlemiştir. Türklerin inandığı bu tek tanrılı […]
245) Konuşma ve Yazım Dilinde “hane” Eki
Konuşma ve Yazım Dilinde “hane” Eki Türkçe konuşma ve yazım dilinde tanık olduğum bir yanlış sanki ısrarla yapılıyor! Bilhassa gençlerin paylaşımlarında bu yazım hatasını gördükçe çok üzülüyorum. Belki küçük bir ayrıntıdır. Ancak bu küçüklük, Türkçe’nin önemsenmesi yönünden büyüktür. “Hastahane”, “Pastahane”, “Postahane”, gibi yazılımlar ve söylemler yanlıştır! Doğru yazılım ve söylemi: “Hastane”, “Pastane”, “Postane”, “Eczane” olmalıdır. […]