264) TÜRK SÜSLEME SANATI: MİNYATÜR

Yayin Tarihi 9 Haziran, 2008 
Kategori KÜLTÜREL, TÜRK DÜNYASI

TÜRK SÜSLEME SANATLARI:

MİNYATÜR

Çok ince işlenmiş ve küçük boyutlu resimlere ve bu tür resim sanatına verilen addır. Ortaçağda Avrupa’da elyazması kitaplarda baş harfler kırmızı bir renkle boyanarak süslenirdi. Bu iş için, çok güzel kırmızı bir renk veren ve Latince adı “minium” olan kurşun oksit kullanılırdı. Minyatür sözcüğü buradan türemiştir. Bizde ise eskiden resme “nakış” ya da “tasvir” denirdi. Minyatür için daha çok nakış sözcüğü kullanılırdı. Minyatür sanatçısı için de “resim yapan, ressam” anlamına gelen nakkaş ya da musavvir denirdi. Minyatür daha çok kâğıt, fildişi ve benzeri maddeler üzerine yapılırdı.

Minyatür, doğu ve batı dünyasında çok eskiden beri bilinen bir resim tarzıdır. Ama minyatürün bir doğu sanatı olduğunu, batıya doğudan geldiğini ileri sürenler vardır. Doğu ve batı minyatürleri resim sanatı yönünden hemen hemen birbirinin aynı olmakla birlikte renk ve biçimlerde, konularda ayrılıklar görülür. Minyatür, kitapları resimlemek amacıyla yapıldığından boyutları küçük tutulmuştur. Bu ortak bir özelliktir. Doğu ve Türk minyatürlerinin bazı başka özellikleri de vardır. Bu minyatürlerin çevresi çoğu kez “tezhip“ denen bezemeyle süslenirdi. Minyatürde suluboyaya benzer bir boya kullanılırdı. Yalnız bu boyaların karışımında bir tür yapışkan olan arapzamkı biraz daha fazlaydı. Çizgileri çizmek ve ince ayrıntıları işlemek için yavru kedilerin tüylerinden yapılan ve “tüykalem“ denen çok ince fırçalar kullanılırdı. Boyama işi için de çeşitli fırçalar vardı. Resim yapılacak kâğıdın üzerine arapzamkı katılmış üstübeç sürülürdü. Renklere saydamlık kazandırmak için de bu yüzeyin üzerine bir kat da altın tozu sürüldüğü olurdu.

Bilinen en eski minyatürler Mısır’da rastlanan ve İÖ 2. yüzyılda papirüs üzerine yapılan minyatürlerdir. Daha sonraki dönemlerde Yunan, Roma, Bizans ve Süryani elyazmaları’nın da minyatürlerle süslendiği görülür. Hıristiyanlık yayılınca minyatür özellikle elyazması İncil’leri süslemeye başladı. Avrupa’da minyatürün gelişmesi 8. yüzyılın sonlarına rastlar. 12. yüzyılda ise minyatürün, süslenecek metinle doğrudan doğruya ilgili olması gözetilmeye ve yalnızca dinsel konulu minyatürler değil dindışı minyatürler de yapılmaya başlandı. Baskı makinesinin bulunuşuna kadar Avrupa’da çok güzel ve görkemli minyatürler yapıldı. Bundan sonra minyatür daha çok madalyonların üzerine portre yapmak için kullanıldı. 17. yüzyıldan sonra fildişi üzerine yapılan minyatürler yaygınlaştı. Daha sonra minyatür sanatına karşı ilgi azalmakla birlikte dar bir sanatçı çevresinde geleneksel bir sanat olarak sürdürüldü. Selçuklular döneminde de minyatüre önem verildi. Selçuklular’ın İran ile ilişkileri nedeniyle minyatür sanatı İran etkisinde kaldı. Mevlana’nın resmini yapan Abdüddevle ve başka ünlü minyatür sanatçıları yetişti. Osmanlı Devleti döneminde ise 18. yüzyıla kadar İran ve Selçuklu etkisi sürdü. Fatih döneminde, padişahın resmini de yapmış olan Sinan bey adlı bir nakkaş, II. Bayezid döneminde de Baba Nakkaş diye tanınan bir sanatçı yetişti. 16. yüzyılda Reis Haydar diye tanınan Nigarî, Nakşî ve Şah Kulu ün yaptılar. Gene aynı dönemde, Bihzad’ın öğrencisi olan Horasanlı Aka Mirek de İstanbul’a çağrılarak saraya başnakkaş (başressam) yapılmıştı. Mustafa Çelebi, Selimiyeli Reşid, Süleyman Çelebi ve Levnî 18. yüzyılın ünlü nakkaşlarıdır. Bunlardan Levnî, Türk minyatür sanatında bir dönüm noktasıdır. Levnî, geleneksel anlayışın dışına çıktı ve kendine özgü bir biçim geliştirdi. 19. yüzyıl başlarında yenileşme hareketleriyle birlikte minyatürde de batı resim sanatının etkileri görüldü. Minyatür yavaş yavaş yerini bildiğimiz anlamda çağdaş resme bırakmaya başladı. Ama batıda olduğu gibi ülkemizde de geleneksel bir sanat olarak varlığını sürdürmektedir.

KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI

ÖRNEKLER:

image00125.jpg

image00210.jpg

image0037.jpg

image0048.jpg

image0057.jpg

image0066.jpg

image0077.jpg

image0085.jpg

image0095.jpg

Yorumlar

“264) TÜRK SÜSLEME SANATI: MİNYATÜR” yazisina 12 Yorum yapilmis

  1. FikirYolu.com » Blog Arşivi » yenidenergenekon.com’dan Son Yazılar yorum tarihi 15 Haziran, 2008 01:28

    […] 264) TÜRK SÜSLEME SANATI: MİNYATÜR […]

  2. derya önder kaldırım yorum tarihi 22 Aralık, 2008 01:10

    ömer faruk atabek hocamız türkiyede bir ekol ve bu sanatın tekraar tanınmasında öncüdür rahmetle anıyorum.öğrencisi derya önder kaldırım

  3. habibe yıldrım yorum tarihi 30 Aralık, 2008 18:42

    çoook güzel di minyatür sanatları hatta bir taNESİNİ ÇİZDİM

  4. hande güzel yorum tarihi 14 Şubat, 2009 17:07

    güsller ama çhok zor yha

  5. ÇİSEM ESKİN yorum tarihi 23 Şubat, 2009 22:06

    ÇOK HARİKA YA AMA ZOR BENDE EL SANATLARI BÖLÜMÜNDE OKUYORUM AŞIRI İLGİM VAR BU TÜR ÇALIŞMALARA

  6. ramazan yorum tarihi 8 Mart, 2009 12:16

    güzel
    fotolar var işime yaradı teşekkürler

  7. yusuf yılmaz yorum tarihi 19 Mart, 2009 17:20

    çook güzel

  8. buket yıldırım yorum tarihi 24 Mart, 2009 01:04

    cok güzel olmus ellerinize saglık tam istedigim gibi=)

  9. enes uslu yorum tarihi 25 Mart, 2009 22:28

    güsel eline sağlık

  10. yasemin boşdağ yorum tarihi 15 Nisan, 2009 14:31

    bu resimler cok işime yaradı

  11. bayram kesgin yorum tarihi 11 Ocak, 2010 15:44

    güzeL ResimLeR ama ßeN ßuNLaRı çizemeM..

  12. esma yorum tarihi 22 Ocak, 2011 18:57

    şu mavi olana bayıldım yaa…

Yorum yap