222) ATATÜRK’ÜN KRONOLOJİK HAYATI VE DÖNEMİNİN ÖNEMLİ GELİŞMELERİ

Yayin Tarihi 8 Ekim, 2026
Kategori ATATÜRK

ATATÜRK’ÜN KRONOLOJİK HAYATI VE DÖNEMİNİN ÖNEMLİ GELİŞMELERİ

1881 — Selânik’te doğdu; doğum günü kesin olarak bilinmemekle birlikte 19 Mayıs’ı doğum günü olarak benimsedi.
1886 — Öğrenim hayatına başladı.
1893 — Babası Ali Rıza Efendi’yi kaybetti; Selânik Askerî Rüştiyesine girdi.
Ocak 1896 — Selânik Askerî Rüştiyesini bitirdi.
Kasım 1898 — Manastır Askerî İdadisini bitirdi.
13 Mart 1899 — İstanbul Harp Okuluna girdi. 1283 okul numarasını aldı.
10 Şubat 1902 — Teğmen rütbesiyle Harp Okulundan mezun oldu. Diploma No: 5998
1903 — Üsteğmenliğe yükseldi.
21 Ekim 1904 — Kurmay yüzbaşı oldu.
11 Ocak 1905 — Beşinci Orduya atandı; Şam’da göreve başladı.
1906 — Arkadaşlarıyla Vatan ve Hürriyet Cemiyetini kurdu.
30 Eylül 1907 — Selânik’te Üçüncü Ordu Karargâhına atandı.
23 Temmuz 1908 — İkinci Meşrutiyet ilan edildi.
1908 — Trablusgarp ve Bosna’da görev yaptı.
13 Nisan 1909 — 31 Mart Vakası başladı.
24 Nisan 1909 — Hareket Ordusu İstanbul’a girdi.
22 Eylül 1909 — İttihat ve Terakki Kongresi’nde ordunun siyaset dışında kalmasını savundu.
6 Haziran 1910 — Üçüncü Ordu Tâlimgâh Komutanlığına atandı.
Eylül 1910 — Fransa’daki Picardie manevralarına katıldı.
15 Ocak 1911 — Beşinci Kolordu Karargâhına atandı.
15 Ekim 1911 — Trablusgarp’a gitmek üzere İstanbul’dan ayrıldı.
27 Kasım 1911 — Binbaşılığa yükseldi.
9 Aralık 1911 — Bingazi’ye ulaştı.
1912 — Trablusgarp Savaşı’nda Derne ve Tobruk çevresinde görev yaptı.
21 Kasım 1912 — Akdeniz Boğazı Kuvâ-yı Mürettebesi Harekât Şubesi müdürlüğüne getirildi.
27 Ekim 1913 — Sofya askerî ataşeliğine atandı.
1 Mart 1914 — Yarbaylığa yükseldi.
20 Ocak 1915 — 19. Tümen Komutanlığına atandı.
25 Nisan 1915 — Arıburnu’nda çıkarma yapan kuvvetlere karşı savaştı.
1 Haziran 1915 — Albaylığa yükseldi.
8–9 Ağustos 1915 — Anafartalar Grubu Komutanlığına atandı.
10 Ağustos 1915 — Conkbayırı Muharebesi’ni yönetti.
19 Ağustos 1915 — 16. Kolordu Komutanlığına atandı.
10 Aralık 1915 — İstanbul’a döndü.
1916 — Doğu Cephesi’nde görevlendirildi.
1 Nisan 1916 — Tuğgeneralliğe yükseldi.
25 Kasım 1916 — İkinci Ordu Komutan Vekilliğine getirildi.
7 Mart 1917 — İkinci Ordu Komutanlığına atandı.
5 Temmuz 1917 — Yedinci Ordu Komutanlığına atandı.
4 Ekim 1917 — Yedinci Ordu Komutanlığından istifa ederek İstanbul’a döndü.
15 Aralık 1917 – 4 Ocak 1918 — Veliaht Vahdeddin’in Almanya ziyaretine katıldı.
Temmuz 1918 — Karlsbad’da tedavi gördü.
7 Ağustos 1918 — Yeniden Yedinci Ordu Komutanlığına atandı.
31 Ekim 1918 — Yıldırım Orduları Grup Komutanlığına getirildi.
13 Kasım 1918 — İstanbul’a döndü.
21 Kasım 1918 — Fethi Okyar ile Minber gazetesini çıkarmaya başladı.
1919–1920 — Anzavur ayaklanmaları ve Kuvâ-yı İnzibatiye hareketi Millî Mücadele kuvvetlerince bastırıldı.
30 Nisan 1919 — Dokuzuncu Ordu Müfettişliğine atandı.
16 Mayıs 1919 — Bandırma Vapuru’yla İstanbul’dan ayrıldı.
19 Mayıs 1919 — Samsun’a çıktı.
28 Mayıs 1919 — Havza Genelgesi’ni yayımladı.
22 Haziran 1919 — Amasya Genelgesi’ni yayımladı.
8 Temmuz 1919 — Askerlik görevinden istifa etti.
23 Temmuz – 7 Ağustos 1919 — Erzurum Kongresi’ne başkanlık etti; Heyet-i Temsiliye üyeliğine seçildi.
4–11 Eylül 1919 — Sivas Kongresi’ne başkanlık etti.
20–22 Ekim 1919 — Amasya Görüşmeleri yapıldı; Amasya Protokolü imzalandı.
27 Aralık 1919 — Ankara’ya geldi.
28 Ocak 1920 — Misak-ı Millî, Osmanlı Mebusan Meclisinde kabul edildi.
19 Mart 1920 — Ankara’da olağanüstü yetkili bir meclis toplanması için çağrı yaptı.
23 Nisan 1920 — Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı.
24 Nisan 1920 — TBMM Başkanlığına seçildi.
1920 — Düzce, Bolu, Hendek, Adapazarı, Yozgat ve Konya çevresindeki ayaklanmalar TBMM kuvvetlerince bastırıldı.
1 Mayıs 1920 — İstanbul’daki askerî mahkemece idama mahkûm edildi.
1921 — Koçgiri Ayaklanması hükümet kuvvetlerinin harekâtıyla bastırıldı.
20 Ocak 1921 — TBMM’nin ilk Anayasası kabul edildi.
5 Ağustos 1921 — Başkomutanlık görevini üstlendi.
7–8 Ağustos 1921 — Tekâlif-i Milliye Emirleri’ni yayımladı.
23 Ağustos – 13 Eylül 1921 — Sakarya Meydan Muharebesi’ni yönetti.
19 Eylül 1921 — TBMM tarafından kendisine mareşallik rütbesi ve gazilik unvanı verildi.
26 Ağustos 1922 — Büyük Taarruz’u başlattı.
30 Ağustos 1922 — Başkomutanlık Meydan Muharebesi kazanıldı.
1 Eylül 1922 — “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!” emrini verdi.
9 Eylül 1922 — Türk ordusu İzmir’e girdi.
10 Eylül 1922 — İzmir’e geldi.
11 Ekim 1922 — Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalandı.
1 Kasım 1922 — Saltanat kaldırıldı.
14 Ocak 1923 — Annesi Zübeyde Hanım İzmir’de vefat etti.
29 Ocak 1923 — Latife Hanım’la evlendi.
17 Şubat – 4 Mart 1923 — İzmir İktisat Kongresi toplandı.
24 Temmuz 1923 — Lozan Barış Antlaşması imzalandı; kapitülasyonlar kaldırıldı ve Osmanlı borçlarının paylaşımı karara bağlandı.
13 Ekim 1923 — Ankara başkent oldu.
29 Ekim 1923 — Cumhuriyet ilan edildi; Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi.
11 Eylül 1923 — Halk Fırkası kuruldu.
3 Mart 1924 — Halifelik kaldırıldı; Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edildi; Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti kaldırıldı.
20 Nisan 1924 — Cumhuriyet’in yeni Anayasası kabul edildi.
26 Ağustos 1924 — Türkiye İş Bankası kuruldu.
17 Kasım 1924 — Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kuruldu.
13 Şubat 1925 — Şeyh Said Ayaklanması başladı.
17 Şubat 1925 — Aşar vergisi kaldırıldı.
4 Mart 1925 — Takrir-i Sükûn Kanunu kabul edildi.
1925 — Şeyh Said Ayaklanması bastırıldı.
5 Mayıs 1925 — Atatürk Orman Çiftliği kuruldu.
1925 — Sabiha Gökçen’i manevi evlat edindi.
2 Eylül 1925 — Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılmasına ilişkin karar alındı.
5 Ağustos 1925 — Latife Hanım’dan boşandı.
25 Kasım 1925 — Şapka Kanunu kabul edildi.
26 Aralık 1925 — Uluslararası takvim ve saat uygulamasına geçildi.
26 Kasım 1926 — Alpullu Şeker Fabrikası üretime başladı.
17 Aralık 1926 — Uşak Şeker Fabrikası hizmete girdi.
17 Şubat 1926 — Türk Medeni Kanunu kabul edildi.
1 Mart 1926 — Türk Ceza Kanunu kabul edildi.
19 Nisan 1926 — Kabotaj Kanunu kabul edildi.
15 Haziran 1926 — İzmir’de kendisine yönelik suikast girişimi ortaya çıkarıldı.
1 Temmuz 1926 — Kabotaj Kanunu yürürlüğe girdi.
1926–1930 — Ağrı ayaklanmaları devletin askerî harekâtlarıyla bastırıldı.
28 Haziran 1927 — Teşvik-i Sanayi Kanunu kabul edildi.
1927 — İlk sanayi sayımı ve ilk genel nüfus sayımı yapıldı.
15–20 Ekim 1927 — Nutuk’u Cumhuriyet Halk Fırkası Kurultayı’nda altı günde, toplam 36 saat 33 dakikada okudu.
1 Kasım 1927 — İkinci kez Cumhurbaşkanı seçildi.
10 Nisan 1928 — Anayasa’dan devletin dinini belirten hüküm çıkarıldı.
1 Kasım 1928 — Yeni Türk harfleri kabul edildi.
13 Haziran 1928 — Paris Antlaşması’yla Türkiye’ye düşen Osmanlı borçlarının ödeme takvimi belirlendi.
1 Ocak 1929 — Millet Mektepleri açıldı.
5 Ocak 1929 — Bazı demiryolu hatları ve Haydarpaşa Limanı satın alınarak millîleştirildi.
3 Nisan 1930 — Kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanındı.
11 Haziran 1930 — Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kurulmasını sağlayan kanun kabul edildi.
12 Ağustos 1930 — Serbest Cumhuriyet Fırkası kuruldu.
17 Kasım 1930 — Serbest Cumhuriyet Fırkası kapandı.
23 Aralık 1930 — Menemen Olayı meydana geldi; Asteğmen Kubilay ile bekçiler Hasan ve Şevki şehit edildi.
3 Ekim 1931 — Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası faaliyete başladı.
12 Nisan 1931 — Türk Tarih Kurumu kuruldu.
15 Nisan 1931 — Üçüncü kez Cumhurbaşkanı seçildi.
19 Şubat 1932 — Halkevleri açıldı.
12 Temmuz 1932 — Türk Dili Tetkik Cemiyeti kuruldu; daha sonra Türk Dil Kurumu adını aldı.
1933 — Eskişehir Şeker Fabrikası işletmeye açıldı.
3 Haziran 1933 — Sümerbank kuruldu.
29 Ekim 1933 — Cumhuriyet’in 10. yıl dönümünde Onuncu Yıl Söylevi’ni okudu.
1934 — Turhal Şeker Fabrikası işletmeye açıldı.
17 Nisan 1934 — Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı yürürlüğe girdi.
1934 — Bakırköy Bez Fabrikası yenilenerek genişletildi.
9 Şubat 1934 — Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında Balkan Antantı imzalandı.
21 Haziran 1934 — Soyadı Kanunu kabul edildi.
26 Ekim 1933 — Kadınlara köy ihtiyar heyetleri ve muhtarlık seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanındı.
24 Kasım 1934 — TBMM tarafından kendisine “Atatürk” soyadı verildi.
5 Aralık 1934 — Türk kadınlarına milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanındı.
3 Haziran 1935 — Sümerbank’ın ilk fabrikalarından Kayseri Bez Fabrikası üretime başladı.
14 Haziran 1935 — Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü ile Etibank kuruldu.
6 Temmuz 1935 — Şeker fabrikalarını ortak bir çatı altında toplamak için Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. kuruldu.
16 Eylül 1935 — Kayseri Bez Fabrikası hizmete açıldı.
29 Kasım 1935 — Paşabahçe Şişe ve Cam Fabrikası hizmete açıldı.
1 Mart 1935 — Dördüncü kez Cumhurbaşkanı seçildi.
9 Ocak 1936 — Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi açıldı.
4 Nisan 1936 — Konya-Ereğli Bez Fabrikası üretime başladı.
6 Kasım 1936 — İzmit Kâğıt ve Karton Fabrikası açıldı.
20 Temmuz 1936 — Montrö Boğazlar Sözleşmesi imzalandı; Boğazlar üzerindeki Türk egemenliği güçlendi.
3 Nisan 1937 — Karabük Demir ve Çelik Fabrikasının temeli atıldı.
4 Mayıs 1937 — Bakanlar Kurulu, Tunceli’de askerî harekât kararı aldı.
12 Mayıs – 1 Temmuz 1937 — Tunceli’de ilk askerî harekât yürütüldü.
15 Nisan 1931 — Türk Tarih Kurumu kuruldu.
15 Kasım 1937 — Seyit Rıza ve altı kişi idam edildi.
8 Temmuz 1937 — Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında Sadabat Paktı imzalandı.
9 Ekim 1937 — Nazilli Sümerbank Basma Fabrikası açıldı; açılışını Atatürk yaptı.
2 Şubat 1938 — Bursa Merinos Fabrikası açıldı; Atatürk açılış törenine katıldı.
1 Şubat 1938 — Gemlik Suni İpek Fabrikası açıldı; Atatürk açılışına katıldı.
1937–1938 — Dersim/Tunceli’de yeni ayaklanmalar ve devletin askerî harekâtları yaşandı.
8 Haziran – 10 Eylül 1938 — Tunceli’de ikinci askerî harekât yürütüldü.
27 Ocak 1937 — Milletler Cemiyeti Hatay’ın bağımsızlığını kabul etti.
11 Haziran 1937 — Atatürk çiftliklerini ve taşınmazlarını Hazineye bağışladı.
5 Temmuz 1938 — Türk askerî birlikleri Hatay ve İskenderun’a girdi.
27 Mayıs 1938 — Ankara’dan son kez ayrılarak İstanbul’a geldi.
1 Haziran 1938 — Savarona Yatı’na geçti.
2 Eylül 1938 — Hatay Devleti kuruldu.
5 Eylül 1938 — Vasiyetnamesini yazdı.
18 Temmuz 1938 — Osmanlı borçlarının taksitlerinin Türk lirasıyla ödenmesi kararlaştırıldı.
25 Temmuz 1938 — Dolmabahçe Sarayı’na nakledildi.
17 Ekim 1938 — İlk ağır komaya girdi.
29 Ekim 1938 — Türk Ordusu’na son mesajını gönderdi.
10 Kasım 1938 — Dolmabahçe Sarayı’nda saat 09.05’te vefat etti.
21 Kasım 1938 — Ankara Etnografya Müzesi’ndeki geçici kabrine konuldu.
1928–1933 — Türkiye, Osmanlı’dan devraldığı borçların taksitlerini ödedi; 1933’te ödeme şartları yeniden düzenlendi.
10 Kasım 1953 — Naaşı Anıtkabir’e nakledildi.
25 Mayıs 1954 — Osmanlı’dan devralınan borçların son taksiti ödendi.

Karabük Demir-Çelik’in temeli Atatürk döneminde atıldı; üretim ise 1939’da, ölümünden sonra başladı.

YARARLANILAN KAYNAKLAR

Atatürk Araştırma Merkezi
Atatürk Ansiklopedisi
Türkiye Büyük Millet Meclisi kayıtları
Türk Tarih Kurumu
Türk Dil Kurumu
Yılmaz Karahan, Atatürk’ü Anlamak, 19 Ağustos 2007

Paylaş:

Yorumlar

Yorum yap

222) ATATÜRK’ÜN KRONOLOJİK HAYATI VE DÖNEMİNİN ÖNEMLİ GELİŞMELERİ

Yorumlar

Sayfalar

Kategoriler

Son Yazılar

Bağlantılar