150) TÜRKÇENİN GÜZELLİĞİNE VE ZENGİNLİĞİNE BİR ÖRNEK
Yayin Tarihi 22 Ekim, 2010
Kategori KÜLTÜREL, TÜRKÇE
TÜRKÇENİN GÜZELLİĞİNE VE
ZENGİNLİĞİNE BİR ÖRNEK
Bu yazı, yabancı dil ve kültür hayranlığı içinde olan gençlerimiz içindir.
Türkçe, köklü bir geçmişe ve güçlü bir sözcük türetme yeteneğine sahip, eklemeli bir dildir. Dilimizde tek heceli çok sayıda kök sözcük bulunmaktadır:
Koş, gel, bak, ver, al, vur, ad, od, at, tut, ses, su, uç, ay, kaç, çok, bir, on, yüz, bin, aç, ye…
Bu kökler, aldıkları yapım ve çekim ekleriyle yeni anlamlar ve anlatım imkânları kazanır. Türkçenin en belirgin özelliklerinden biri, kökünü koruyarak yeni sözcükler türetebilmesidir.
Atatürk de Türk dili üzerinde bilimsel araştırmalar yapılmasına büyük önem vermiştir. Türk Dil Kurumu, onun talimatıyla 12 Temmuz 1932 tarihinde kurulmuştur. Kurumun kuruluş amacı; Türk dilinin öz güzelliğini ve zenginliğini ortaya çıkarmak, Türkçeyi dünya dilleri arasında değerine yaraşır bir konuma yükseltmektir. Türk Tarih Kurumu ise Türk tarihinin bilimsel yöntemlerle araştırılması amacıyla kurulmuştur.
Tarihî ve kültürel ilişkiler sonucunda konuşma ve yazı dilimize birçok yabancı sözcük girmiştir. Buna rağmen Türkçe, temel dil bilgisi yapısını ve sözcük türetme gücünü büyük ölçüde korumuştur. İhtiyaç duyulan yeni kavramlar, Türkçenin kök ve eklerinden yararlanılarak karşılanabilmektedir.
Ben, dilimizin kendisini koruyan, geliştiren ve yeni sözcükler üreten bu özelliğine “anaç dil” diyorum.
Türkçe için en büyük tehlike, başka dillerden sözcük alınması değil; Türkçenin yetersiz görülmesi, gereksiz yere yabancı sözcüklere özenilmesi ve bunun bir kültürel yabancılaşmaya dönüşmesidir. Kendi dilini küçümseyen bir toplum, zamanla kendi düşünce dünyasından ve kültürel kimliğinden de uzaklaşır.
Türkçenin güzelliğini ve üretme gücünü yalnızca “bir” sözcüğünden hareketle bile görebiliriz:
Biraz, birazcık, birçok, birden, birdenbire, birdirbir, birebir, birer, birey, bireysel, biri, birisi, biricik, birikim, birikinti, birikmek, biriktirmek, birim, birinci, birincil, birincilik, birkaç, birleşen, birleşik, birleşim, birleşmek, birleştirici, birleştirmek, birlik, birlikte, birtakım, birbiri…
“Bir” sözcüğü, kişi adlarımızda da karşımıza çıkar:
Bircan, Birgül, Birsen, Biray, Birsu, Birhan…
Bu örnekler daha da çoğaltılabilir. Türkçe, kökünü ve temel yapısını korurken yeni sözcükler üretme gücüne sahip zengin bir dildir. Dilimizin bu özelliği, onun gelişmeye ve yeni kavramları karşılamaya ne kadar elverişli olduğunu göstermektedir.
Türkçenin güzelliğini ve zenginliğini yaşatmak birincil görevlerimizden biridir. Çünkü dil yalnızca bir iletişim aracı değildir; milletin hafızası, düşünce dünyası ve kültürel kimliğidir.
Dilimizi unutursak kimliğimizi kaybederiz. Millî kimliği kaybetmek ise zamanla millet olarak yok olmak demektir.
Türkçe konuşanlara selam olsun.
YILMAZ KARAHAN
22 Ekim 2010
Editör Yorumu
Bu makale, Türkçenin sözcük üretme gücünü “bir” sözcüğü üzerinden anlatırken dil ile millî kimlik arasındaki güçlü bağı vurgulamaktadır. Yabancı dil hayranlığının kültürel yabancılaşmaya dönüşebileceğine ilişkin uyarısı günümüzde de önemini korumaktadır. Metindeki dil bilimiyle ilgili kesin hükümler güncel bilgiler doğrultusunda daha ölçülü biçimde ifade edilmiş; sözcük örnekleri açıklığı ve tutarlılığı güçlendirecek şekilde yeniden düzenlenmiştir.
Bu makalenin hazırlanması ve düzenlenmesi sürecinde yardımcı araç olarak ChatGPT’den yararlanılmıştır.
Yorumlar
“150) TÜRKÇENİN GÜZELLİĞİNE VE ZENGİNLİĞİNE BİR ÖRNEK” yazisina 8 Yorum yapilmis
Yorum yap
Yılmaz Hoca, teşekkürler. Sizin şu yazdıklarınızyeni yetişen nesillerimizi uyarmasını umarım.Ama, asıl yapılması gereken bütün Türk Dünyası’ında, özellikle yeni yetişen gençlerimizi Türk Dili konusunda bilinçlendirmek olmalı. Bazı kıytırık milletler bile düzmece dillerini korumak için kanun çıkartırlarken biz millet olarak vurdumduymazlık içindeyiz. Her bilinçli Türk’ün; yasa koyucuları bu konuda uyarmaları gerektiği kanısındayım.
Saygılarımla.
Sevgili dost Yılmaz KARAHAN,
Türkçemizin güzelliği, doğurganlığı ve anaçlığı ile ilgili değerlendirmelerinize,uyarılarınıza ben de bir emekli yazın öğretmeni olarak içtenlikle katılıyorum.Umarım bu duyarlılığınız her Türk yurttaşınca algılanır.Özellikle de öykünmecilik içinde olan gençlerimize ışık tutmuş olursunuz.
Saygılarımla. Sağlıcakla kalınız.
arkadaşlar tutturduk bir
arap sevdası
daha sonra tutturduk bır
avrupa bırlıği bızım avrupa bırlıği ile ne işimiz var bıze gereken nedır bıliyor musunuz? öncelıkle özturkce yanı butun bagımsız Turk devletlerın de dıl bırlgını sağlamamız lazım daha sonra Turk bırlıği kurmalıyız bugun bakıyoruz bır özbekın dılını anlamıyoruz onlar da bızım. gecenlerde bır semınerdeydım özbek bır arkadasım
NE DEDI BILIYORMUSUN BIZ ESKI TARIHIMIZI VE DILIMIZI ARAŞTIRMAK İSTIYORSAK RUSCAYI BILMEMIZ LAZIM BIZ RUSCAYI OGRTECEZ COCUKLARIMIZA DEDI
BU BENIM GIBI TURK AŞIKI INSANLARI MAHVETTI VE BIKTIRDI
ARTIK
TEK YAPMAMIZ GEREKEN
ORDAKI KARDEŞLERIMIZE ONLARIN BIR TURK OLDUGUNU HATIRLATMAK VE ONA GORE DAVRANMALARINI SAGLAMAK GEREKIYOR
BIZIM NE ARAB NEDEAVRUPA BIRLIGI ILE İŞİMİZ VAR BIZIM SADECE TURK DUNYASINI TURK BIRLINI AYAKTA TUTMAMIZ LAZIM
VE TURK BIRLIGINI ENKISA SUREDE KURMAMIZ LAZIM
AVRUPAYA YADA
ARAPLARA SIRTIMIZI DONELIM DEMIYORUM
AMA ONCELIKLE TURK BIRLIGINI YAŞATMAMIZ LAZIM BEN BUNA INANIYOR VE BU ŞEKILDE DUŞUNUYORUM
YANLIŞSA YANLISIMI LUTFEN BILDIRIN
hakketen güzel
super
çok işiwé yªrªdı saqolun…
[…] Milli kimli
Dili elinden alınmış bir Ulus,usu elinden alınmış Ulus demektir.
Artık söz Türkçe’nin.