562) “NAHÇIVAN DA TÜRKİYE’YE YAVRU VATAN OLSUN”

Yayin Tarihi 23 Ağustos, 2011 
Kategori AZERBAYCAN SAYFASI, ERMENİ SORUNU, KATEGORİLENMEMİŞ

 

 “NAHÇIVAN DA TÜRKİYE’YE YAVRU VATAN OLSUN”

image00130.jpg

 

 

Bilindiği gibi “iki devlet tek millet” ifadesini ilk dile getiren Azerbaycan’ın eski lideri Haydar Aliyev’dir. Aliyev’in bir başka özelliği ise Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından bağımsızlığını ilk ilan eden bölgelerden birinin başında olması.

 

Asıl konumuza geçmeden önce bugüne kadar sitemizde neredeyse hiç yer vermediğimiz Nahçıvan konusunu maalesef ihmal ettiğimiz gerçeğini de kabul ettiğimizi söyleyelim. Bu yüzden Nahçıvan’ın kısa tarihine yer vererek devam etmek istiyorum.

 

Coğrafi açıdan doğu ile batı arasında önemli bir geçiş ve irtibat noktası olarak tarihi bir öneme sahip Nahçıvan, Sasani Devleti ile Bizans arasında sık sık el değiştirmiş, tarihi süreç içerisinde, Arap Valileri, Selçuklular, Atabey İldeniz Devleti, Timurlar, Akkoyunlular, Karakoyunlular ve diğer hükümdarlıkların idaresinde kalmıştır.

 

Osmanlı yönetimindeki Nahçıvan Sancağı, Azerbaycan’daki diğer bölgelerle birlikte 1735’de Afşarlı Nadir Şah tarafından fethedilmiş ve yönetilmiştir. Osmanlı-Safevi mücadeleleri boyunca da hâkimiyetin sürekli el değiştiği bölgede 1747’de Nadir Şah’ın ölümünden sonra Azerbaycan çeşitli Hanlıklara bölünmüştür. 1795 yılında Ağa Muhammed Şah komutasındaki İran kuvvetlerinin Azerbaycan’da hâkimiyeti ele geçirmesiyle Nahçıvan ahalisinin bir kısmı İran’a göç etmiştir.

 

NAHÇIVAN’DA NÜFUS DENGESİNİN BOZULMASI

 

Ağa Muhammed Şah’ın ölümünden sonra Azerbaycan üzerinde Rusya ile İran’ın giriştiği nüfuz mücadelesinde İran’ın üstünlüğü Rusya’ya kaptırmasıyla Nahçıvan Ruslar tarafından işgal edilir. 1828 yılında İmzalanan Türkmençayı Mukavelesi ile İran, Nahçıvan da dâhil olmak üzere kuzey Azerbaycan topraklarından çekilir.

 

Ruslar bölgede nüfus dengesini Hıristiyanlar ve Ermeniler lehine çevirecek bir iskân siyaseti uygular, Erivan’dan Zengezur’a doğru suni olarak yoğunluk kazandırılan Rus himayesindeki Ermeniler, Azerbaycan ile Nahçıvan’ın irtibatını İran sınırına dayanmak suretiyle keserler. Tarih boyunca, Kafkaslarda nüfuz sahibi olmak isteyen büyük güçlerin mücadeleleri yüzünden çok yıpranan Nahçıvan’ın Müslüman Türk ahalisi bağımsızlık uğruna çok kayıplar vermiş, yardıma koşan Türk askeri ile birlikte düşmana karşı yılmadan mücadele ederek bölgede mevcudiyetini korumuştur.

 

ÖZERKLİK STATÜSÜ

 

Türkiye ile Sovyetler Birliği arasında 1921 yılında imzalanan Moskova Antlaşması ile Nahçıvan, özerk bir yapıya sahip olması ve başka bir devlete terk edilmemesi şartıyla Azerbaycan’ın himayesine bırakılır. Bu durum, Türkiye, Sovyetler Birliği, Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan arasında yine aynı yıl imzalanan Kars Antlaşması ile Azerbaycan ve Ermenistan tarafından da teyit edilir. Aynı zamanda Kars Antlaşması uyarınca Türkiye, Nahçıvan’ın askeri tehditlerden korunması konusunda “garantör” yükümlülüğünü üstlenmiştir.

 

Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Azerbaycan’ın 1991 yılında bağımsızlığını ilan etmesi ile Nahçıvan da Azerbaycan Cumhuriyeti’nin ayrılmaz bir parçası olarak “özerk cumhuriyet” olarak statüsünü muhafaza eder. Atatürk’ün “Türk Kapısı”, Kazım Karabekir Paşa’nın “Şark Kapısı” olarak nitelediği Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti, Türk Cumhuriyetleri arasında Türkiye ile fiziki bağlantısı bulunan tek toprak parçasıdır. (http://naxcivan.cg.mfa.gov.tr/ShowInfoNotes.aspx?ID=121606)

 

SOVYETLER BİRLİĞİ SONRASI

 

Nahçıvan Meclis Başkanı Haydar Aliyev’in 22-24 Mart 1992 yılında Türkiye’ye yaptığı ziyaret sırasında, Azerbaycan ile 13 kilometrelik kara sınırımızı oluşturan bu özerk cumhuriyet ile işbirliği protokolü imzalandı. Elbette iki ülke arasındaki mevcut Dostluk, İşbirliği ve İyi Komşuluk Anlaşması ile Dışişleri Bakanlıkları Arasındaki İşbirliği Protokolü kapsamında imzalandı bu protokol de.

 

Türkiye ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasındaki tarihi ve kültürel kardeşlik bağları göz önüne alınarak her alanda daha yakın bir işbirliği tesisi maksadıyla imzalanan protokol toplam 13 maddeden oluşuyor. (http://naxcivan.cg.mfa.gov.tr/ShowInfoNotes.aspx?ID=121957) Nahçıvan’a, çeşitli alanlardaki acil ihtiyaçlarını karşılamak için tahsis edilecek 100 milyon dolarlık krediden, Nahçıvan’ın Türkiye’deki enterkonnekte elektrik sistemine bağlanmasına, demiryolu ve karayolu bağlantılarının kurulmasından, TRT yayınları ve telekomünikasyon sistemine, tarımdan turizm ve bankacılığa, kültürden eğitime kadar değişik alanları içeren bu protokoldeki hükümlerin önemli bir bölümü, şimdiye kadar yerine getirildi.

 

Aliyev’in, Azerbaycan’ın yeniden ayağa kalkma sürecini yeniden başlattığı, Ermenistan’ın kurulmasının ardından da anavatan ile kara bağlantısı kalmayan bir coğrafya Nahçıvan. İlk yıllarında ekonomik sıkıntılar, yapılamayan kamu hizmetleri ve enerji kıtlığı gibi birçok problemle boğuşan Nahçıvan, Türkiye’nin de desteğiyle kısa sürede toparlandı. İstikrarlı ve hızlı büyüme sayesinde son 15 yıl içinde bölgede, köklü değişimler yaşandı. Gayrı safi milli hasıla, 15 yılda % 17 arttı. Sanayi kuruluşlarının sayısı 12’ye katlandı. Kişi başına düşen milli gelir ise, 3  bin 600 dolara ulaştı.

 

Özel girişimciliğin desteklenmesi için yasal mevzuatta reformlar yapan bölge yönetimi, yatırıma son derece müsait bölgeler olduğunu belirterek Türkiye’den gelecek iş adamlarını bekliyor. Bölgede, şeker, çimento, tuz, cam, halı, tekstil, hidroelektrik santrali, rüzgar enerjisi üretimi, deri, bitkisel ilaç gibi birçok sahada çalışmalar yapılabileceği belirtiliyor. Doğalgazın olmadığı bir tek ev bile bulunmayan Nahçıvan, 15 sene önce karanlıkta yaşarken bugün Türkiye’ye elektrik ihraç ediyor. Nahçıvan Yüksek Meclisi Başkanı Vasif Talibov, Nahçıvan için Türkiye’nin önemini şu sözlerle özetliyor: “Biz istiyoruz ki, Kıbrıs Türkiye için nasıl yavru vatansa Nahçıvan da öyle olsun.” (Türkiye Gazetesi)

 

Turizm alanında önemli adımların atıldığı Nahçıvan’a 7 yıldır İstanbul’dan düzenli uçak seferleri yapılıyor.

 

Türkiye’nin karadan Türk dünyasına açıldığı bir kapı, Azerbaycan’ın yüzde 6,3’ünü oluşturan, 400 binin üzerinde nüfusa sahip olan Nahçıvan’ın en önemli ticari ortakları Türkiye, İran, Rusya, Ukrayna, Almanya, Gürcistan, Kore, Fransa ve ABD’dir.

 

SONUÇ

 

Yukarıda başlık olarak seçtiğimiz ifadeyi, Aliyev’den Meclis Başkanlığı görevini devralan Vasif Talibov dile getiriyor. İfadeyi daha açık olarak makalemizin içinde de zikrettik. Aslında Talibov, bu sözleri dile getirirken sınırımızdaki bu özerk cumhuriyete Türkiye’den yatırımcılar beklediğini açıklıyor. Ülkede Türk yatırımcılar bulunduğunu dile getiren Talibov, bunun yeterli olmadığını da vurgulayarak, yatırımcılara kolaylıklar sağlandığından da söz ediyor. Zafer Çağlayan da, Devlet Bakanı olarak 2010’da yapılan Azerbaycan-Nahçıvan-Türkiye İş Forumu’nda, “Ermenistan, adeta bir bıçak gibi, Azerbaycan ile Nahçıvan arasına bir kama gibi saplanmış olsa da, Nahçıvan yalnız bırakılmaya çalışılsa da şunu bilin ki, tarih boyunca Türkiye Cumhuriyeti Devleti Nahçıvan’ı hiç yalnız bırakmadı ve asla da yalnız bırakmayacaktır” sözleriyle Talibov’u destekliyor. (AA – 26 Ekim 2010)

 

Çağlayan yine “Nahçıvan ve Azerbaycan ile ihracat rakamlarımız çok az. Bunu iki üç katına çıkarmalıyız” diyerek Türk işadamlarına çağrıda bulunuyor.

 

Ancak kısa süreli bir Azerbaycan ziyaretimde aslında önemli bir sorunun hala çözülmediğini gördüm; vize. Bu konu iş adamları tarafından da çeşitli kanallarla çeşitli şekillerde şikayet veya daha doğrusu sitemlerle dile getiriliyor.

 

Gerek Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti gerekse Azerbaycan elbette kardeş. Merhum Aliyev’in ifadesi ile “iki devlet tek milletiz” ama ne yazık ki bu sadece sözde kalıyor ve uygulamada göremiyoruz. Zira bu kardeş ülkeye vizesiz giriş yapamıyoruz. Bunun için diplomatik temsilciliklerin kapısını aşındırmak gerekiyor.

 

Bu dediğim, kısa süreli ziyaret yapacaklar için geçerli. Geçici oturum izni almak ise başka bir sorun.

 

Azerbaycan’da, dolayısıyla Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’nde geçici oturum izni alabilmek için ya akraba olmanız veya Azerbaycan vatandaşı ile evlilik yapmanız ya da öğrenci olmanız gerekiyor. Bu ülkede iş yapmak istediğinizde ise 500 bin manatlık yatırım yapma veya Azerbaycan bankalarında 50 bin manatlık hesabınız olma şartı aranıyor. Bireysel çalışma izinleri de bir yıl süreli veriliyor. (http://naxcivan.cg.mfa.gov.tr/ShowInfoNotes.aspx?ID=121962)  Ülkede Türk iş adamlarının (Azerbaycan şeklinde genelleyerek ifade etmek istiyorum), yatırımcıların yaşadığı bir takım sorunların (bürokrasi vb.) da ortadan kaldırılması için çaba gösterilemez mi?

 

Nihayetinde Nahçıvan Meclis Başkanı Vasif Talibov’un ifadesiyle “Nahçıvan da Türkiye için yavru vatan olsun”. Elbette buna itirazımız yok ama en azından bunun için Nahçıvan tarafından kaynaklanan sorunların da çözüme kavuşturulması gerekmiyor mu?

 

 Ayfer Işık AKSU

 

www.globalyorum.com

 

Yorumlar

“562) “NAHÇIVAN DA TÜRKİYE’YE YAVRU VATAN OLSUN”” yazisina 17 Yorum yapilmis

  1. Burak Engin yorum tarihi 23 Ağustos, 2011 02:52

    Avrupa geneli Rüzgar enerjisi icin en verimli iki bogaz ülkemizdeyken disaridan (bu azeri kardeslerimiz de olsa) elektirk alinmasi aptalca bir durum.
    Not: Avrupa geneli en verimli iki bogaz Mersin ve Canakkale illerimiz de bulunuyor zira.Kendimiz üretmeliyiz.Tükettigimizin disinda üretim fazlasini satarak ülke adina kazanc saglamak varken neden birilerinden enerji alalim?

  2. ZÜHAL ASMA yorum tarihi 24 Ağustos, 2011 17:44

    BİZE DÜSMAN,KARANLIK KITA!EUyla İRTİBAT KURMAKTAN KENDİMİZİ ALAMAMISIZKİ!–BAKINIZ!TÜM EUnun SEHİRLERİYLE KARDESLİK!???::))İLİSKİLERİMİZ VARMIS!-BU HÜKÜMET DÖNEMİNDE BU GELSİMİS VAZİYETDE!–OYSA HÜKÜMETİN YÖNÜNÜ DOGU ZANNEDİYORDUK!
    *KESKE OLSA…(*

  3. Kenan Huseynzade yorum tarihi 28 Ağustos, 2011 23:49

    Naxcivanda irevanda(erivanda)zengezurda,goyce mahali(gokce mahali ve golu) karabagda su andaki tum ermenistanda AZERBAYCAN topraklari olmusdur bunu tarihi dogru durust bilenler bilir ve en onemlisi ALLAHda biliyor.umarim ki bi gun kendimize kardes bildigimiz turklerde bunu anlayar ve bide Sah Ismail Xetai yani Sah Ismailde AZERIDI lutfen ama lutfen ona fars demeyin lutfen

  4. Kenan Huseynzade yorum tarihi 29 Ağustos, 2011 00:22

    su dunyada en cok eziyyet goren devlet AZERBAYCAN millet AZERIlerdiR neden?bak AZERI halki dunyanin en kadim halklarindan biridir ama kadere bak ki,su tarihlerde yalniz 2 kez bagamsiz olmusdur.1 (1918)2yilligina 2.kez1991 SUKUR ALLAHA ki bu gune kadar bagamsizdir INSALLAH bundan sonrada bagamsiz olarak kalacak.donelim soruya AZERBAYCANA ALLAH oyle bir potansiel her konuda petrol olsun pamuk olsun eneji dogal qaz olsun hayvanat alemi olsun bitiler alemi olsun her bisey var yalniz tek eksik olan yonu TALIHSIZ OLMAMIZDAN kaynaklanir bu gune kadar AZERI sarkilarina ermeni sarkilari dediler AZERI sahlarina iran sahlari dediler AZERILERE mahsus olan LEYLI VE MECNUNA TURK DEDILER OYSAKI LEYLI VE MECNUNU YAZAN AZERI SAIRI “NIZAMI GENCEVI”DIR.KOROGLUYA TURK DEDILER OYSAKI O EZELDEN BERI AZERIDIR NERDE AZERILERE AID BI SEY GORDULER BIRI BU YANDAN O BIRI BU YANDAN CEKISDIRDI SOYLEDIKI BU BENIM!!! KARABAH AZERBAYCANINDI 1000 VE DAHA FAZLA YIL AZERILER YASAMISBI YERDEN SOHBET GECIYOR SEN GEL 10YIL BILEMEDIN20 YASA SONRA SOYLE BURA BENIM BURADAKI TARIHSEL ABIDELER BENIM TOPRAKLAR BENIM TABII SERVETLERI BENIM EEE HANI PEKI AZERILERIN1000 YILI NEREYE GITTI COPE MI TARIHIN TOZLU SAYFALARINAMI? SIZ TURKLERIN ERIVAN DIYE BILDIGINIZ 1000 YIL VE DAHA FAZLA YA’NI EZELDEN BERI AZERBAYCANIN OLMUSDUR OLUCAKDIR SIZE TEMENNI EDIYORUM KI OLUCAK BENIM SOYUM O TOPRAKLARDAN GELIYOR EEE HANI ermenilerindi AZERBAYCANDA KAC MILIYON O TOPRAKLARDA DOGUP BUYUMUS AZERI VAR BILIYORMUSUNUZ? NEYSE BENDE DIYORUM KI O SOZLERI SOYLEMEZDEN ONCE BI YUKARI BAKIN!!! ALLAH HER BISEYI GORUR VE DUYUR

  5. kalayavanis yorum tarihi 4 Eylül, 2011 21:18

    siz kendinizi ne zaman azeri safsatası altında anmayıp evet bizlerde türkküz dediğiniz zaman gelişir bu dünyada acı çekmezsiniz

  6. faruk aik yürümek yorum tarihi 28 Eylül, 2011 08:52

    azeri kardeş bence türkiyeye yanlış yapıyorsunuz günümüzde dahi azeri hükümeti türkiyeyi bırakıp rusyaya işbirliği yapıyor oysaki türkiye olmasa ermenistan azerbaycanı zor durumlara sokar…

  7. gök türk yorum tarihi 22 Aralık, 2011 19:11

    ya azeri kardaşım..sen bu yazıları bize yazıyosan böyle yerlerde yazmayı bırak..arkadaşlarım çok iyi yazmışlar aslında ama bende ilave etmek istiyorum…kendini azeri olarak değil de bence türk olarak tanımla…çünkü biz öyle tanımlıyoruz..2 devlet olmuş tek milletiz bunuda anla..ha azerbaycan türküyüm desen normal karşılanırsın…biz azerbaycan türkü türküye türkü nahçıvan türkü kıbrıs türkü diye ayırmıyoruz güzel kardeşim…haydi kal sağlıcakla

  8. murat aydın yorum tarihi 16 Şubat, 2012 07:18

    Kenan kardeşim, Damardaki kan yani Türk’lük önemlidir. Azeri, Türkmen, diye bölünmemeliyiz. Geçmişte atalarımızın hataları bize ibret olmalı, gelecekte bu oyunlara gelmemeliyiz. Ben Nahçıvan’gezdim karış karış biliyorum. Şah İsmail’n Türk olduğunu biliyorum, Posterinin altında gururla nargile çektim, onur duydum. Nahçıvan’ın kaç kere Türkiye tarafından kurtarıdığını Kazım Karabekir Paşa’nın en son mühimmatlarını bırakarak çekildiğini biliyormusun ? Nahçıvan’daki şehitlikte bütün bunlar yazar. Böyle bölünmek başkalarına hizmettir. Benim için Nahçıvan, Azerbaycan Türkiye hepsi aynıdır. Yani toprağımdır. Hepisi için ölürüm. esen kal..

  9. hasan aydın kaçar yorum tarihi 22 Temmuz, 2012 04:27

    Aramızda ayrılık yok azerbaycanlı kardeşim farklılıklarımız coğrafi uzaklıklardan dolayı kendiliğinden gelişen durumlar ama bunlar zenginliğimiz hepimiz biriz unutma…

  10. OĞUZHAN TÜRKMENSOY yorum tarihi 8 Ağustos, 2012 14:20

    SAYIN KENAN HÜSEYİNZADE:
    BİZ,AZERBAYCAN’I HEP KARDEŞ GÖRDÜK VE GÖRÜYORUZ…SİZLER DE AZEBAYCAN TÜRK’ÜSÜNÜZ….TEK MİLLET, İKİ DEVLETİZ…ATATÜRK, NE KADAR BENİM ATAMSA,RESULZADE DE EBULFEYZELÇİBEY DE BENİM ATAMDIR…BİZ,AYRI-GAYRI BİLMİYORUZ…KARDEŞLER ARASINA AYRILIK-GAYRILIK SOKMAYIN…TARİH İÇİNDE KALAN GEÇMİŞ HATALARI TAZELEMEK,SİZE-BİZE NE KAZANDIRIR? UNUTMAYIN Kİ,BİRLİKTEN KUVVET DOĞAR…
    BİZLER,AZERBAYCAN’I DA AZERBAYCAN TÜRK’ÜNÜ DE SEVİYORUZ….AKSİ SÖYLEMLER ANCAK RUS’UN,ERMENİ’NİN VE FARS’IN EKMEĞİNE YAĞ SÜRER,UNUTMAYALIM….
    YUKARDA ALLAH BUNLARI DA BİLİYOR….

  11. Mevlüt Uluğtekin Yılmaz yorum tarihi 11 Mart, 2013 12:36
  12. mıra babayeva yorum tarihi 25 Ekim, 2014 03:47

    bence azerbaycan nahcıvanı koruyamıyoor bı kac gun once ermenıler sınırı gecıb askerlerımızı yaralamıslar bu utanc duyulacak bı durum cunkı bızım askerlerın elınde sılah yerıne supurge var ben ıstıyorum kı turkıye bunu yapsın ve nahcıvanı alsın

  13. mıra babayeva yorum tarihi 25 Ekim, 2014 03:55

    kenan huseynzade yarın nahcıvanda savas cıksa kım savasacaak Talıbovlarmı savasacak topladıkları paraları alıb tuyecekler halk savassacak halk olecek karabagda tecavuz edılen kadınlar ıntıkamı ne olucak NAHCIVAN kadınları da mı yasasın bunu

  14. ilqar agayev yorum tarihi 7 Haziran, 2015 01:15

    Mira xanim siz ne deyirsize? Siz veten xayinisizki deyirsiz naxcivani turkiye alsin ama yadinizda saxlayinki ermenistanla azerbaycan doyuslerinde zengilanda muharibe zamani iran bize komek etdi eyer etmeseydi bu gun xocali soyqirimin yox zengilan soyqirimin danismis olardiq mende irana qarsi evvel nifret edirdim ama heqiqetler aciq askardi ki iran hemise azerbaycanin yaninda olub ama azerbaycan rehberleri irana qarsi hemise xeyanetkar olub bu gunde iran bize deyiki abs ve izraille doatluq munasibetini kes biz komek edirikki qarabagi aladiz hetta iranin fini liderinin oz agzinnan cixan sozdirki azerbaycan muselmanolkesidir orda olenler hamisi sehir ermenilerde olenler ise kafirdir

  15. sukru baskut yorum tarihi 25 Haziran, 2015 23:22

    Azeri kardesim cok yanlis dusunuyosun zaten bu dusunceler yuzunden bu haldedir turk devletleri senin atan kim ona bir bak senin dos bildiklerin acmadimi kardaslarin arasini

  16. Hüseyin yorum tarihi 5 Temmuz, 2016 17:40

    Türkiye veya Azerbaycan zaten kardeşiz özerkliği bırakıp tam şekilde bağlanmalı 2 ülkeden birine

  17. Hüseyin yorum tarihi 5 Temmuz, 2016 17:42

    Kenan Huseyzade senin yaptığın şey Türklüğe düşmanlardan daha çok zarar veriyor sen Azeri ve Türk diye nasıl ayırırsın yok o onu almış o bunu almış yahu hepsi Türk neyini anlamıyorsunuz.Hepimiz Türküz sen bunu nasıl inkar edersin tarihi kaynaklar herşey ortada

Yorum yap