858) Patrona Halil Ayaklanması’nı Hazırlayan Şartlar
Patrona Halil Ayaklanması’nı Hazırlayan Şartlar ve İsyanın Pây-I Tahttaki Etkileri Osmanlı Devleti’nin sınırları dahilinde, bazen İstanbul’da bazen memleketin muhtelif köşelerinde zaman zaman isyanlar meydana gelmiştir. Kimi zaman taht değişikliği ile, kimi zaman ise isyancıların ele başılarının ortadan kaldırılmasıyla sonuçlandırılan isyanların temelinde, iktisadi, siyasi ve sosyal pekçok sebeplerin olduğu, ancak küçük bir bahane ile cereyan edip, […]
857) Sungur Türkleri
Sungur Türkleri Sungur Türkleri, Sungur şehrinde ve onun etrafındaki bazı köylerde (Galeyi-Ferhad ve Gurve) yaşıyorlar. Sungur şehri İran’ın batı sınırlarına yakın olan Kirmanşah şehrinin, 70 kilometre kuzey doğusunda küçük bir şehirdir. Şehrin nüfusu yüzbine yakındır. Nüfusun yarısına yakını Sungur Türklerinden oluşur. Minorski’ye göre Sungur Türkleri buraya Moğollar devrinde gelmişlerdir ve bunların reisi olan Sungur, Şiraz […]
856) Osmanlı ve Cumhuriyet Döneminde Türk-Uygur İlişkileri (1861-1934)
OSMANLI VE CUMHURİYET DÖNEMİNDE TÜRK-UYGUR İLİŞKİLERİ (1861-1934) Anadolu Türkleri ile Uygur Türkleri’nin siyâset ve kültür ilişkileri cumhûriyet döneminin öncesine kadar gider. Uygur’ların Moğol’larla birlikte Anadolu’ya gelip umûmî vâlî gibi önemli görevlerde bulundukları, hattâ Kayseri, Konya ve Karaman gibi şehirlere yerleştikleri, Osmanlı döneminde Fâtih Sultan Mehmed’in fermanlarını Uygurca yazdırdığı, Fâtih’in sarayında Uygurca’nın da öğrenildiği bilinmektedir (1). […]
855) BEŞ TUZAK (Çinlilerin Hunları Yıkmak İçin Uyguladıkları Temel Stratejiler)
“Beş Tuzak” (Çinlilerin Hunları Yıkmak İçin Uyguladıkları Temel Stratejiler) Yrd. Doç. Dr. Mehmet Tezcan Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi / Türkiye Hocam Merhum Prof. Dr. Bahaeddin ÖGEL’in Aziz Hatırasına… Tarih boyunca gerek Orta Asya’da, gerekse Batı’da kurulmuş Türk veya genel olarak “göçebe” kavimlere karşı yerleşik kavim ve milletlerin uyguladıkları zayıflatma, yıkma ve assimile etme politikaları […]
854) Türklerde ve Farslarda “Nevruz” Farklılığı
Türklerde ve Farslarda “Nevruz” Farklılığı ———————————————————————————- … XI. yüzyılda topluca Müslüman olup, İslâm medeniyeti dairesi içine girerek, İslâm dünyasının ortasında arka arkaya devletler kuran Türkler, millî değerlerini bütünüyle koruyorlar ve İslâm topluluklarının içinde âdeta Orta Asya’daki hayatlarını yaşıyorlardı. İran ve Arap kültürlerinin etkisi yüzeyde kalıyor, Türk toplum hayatının derinliğine nüfuz edemiyordu. Özellikle bayram, doğum, düğün […]
753) Çanakkale’yi Nasıl Gezmeliyiz?
100 yıl önce burada… ‘Çanakkale Zaferi’nin 100’üncü yıldönümü geldi çattı. Bölgeyi herkes gezmek istiyor ancak bunu çok iyi planlamak lazım. Aradan 100 sene geçmiş. Ama halen bir uğultu var savaş meydanında… Mart ayının soğuk denizinde, ısıran rüzgârında, koyu gölgelerin dolaştığı tepelerinde… Birbirine 6 metre kadar yaklaşan siperlerde dikilirken, Arıburnu üzerinden Anzak Koyu’na bakarken, Büyük Anafartalar Köyü’nün […]
853) İslam Öncesi Orta Asya Türk Devletlerinde Ekonomi
İslam Öncesi Orta Asya Türk Devletlerinde Ekonomi Orta Asya Türk devletlerinin ekonomileri başta olmak üzere; askeri, siyasi, sosyal, kültürel hayatlarında hüküm sürdükleri coğrafya belirleyici amillerden biri olmuştur. İslam Öncesi Türk Tarihi umumiyetle Orta Asya ve özellikle bu coğrafyanın büyük kısmını oluşturan, tarihin ilk devirlerinden beri Türklerin anavatanı olan Türkistan sahası üzerinde cereyan etmiştir. Orta Asya; Moğolistan ve Sibirya’nın […]
852) Türk Destanı “Ergenekon” Bulundu!
Türk Destanı “Ergenekon” Bulundu! Türk Akademisi’nin Yaptığı Çalışmalarda Altay dağlarında bulunan bir ova ve çıkan buluntular Ergenekon destanında anlatılanlarla birebir örtüştü. Akademi Başkanı Prof. Dr. Darhan Kıdırali bölgenin Ergenekon olabileceğini ifade etti. Doç. Dr. Kürşad Zorlu olayı Yeniçağ Gazetesi’ndeki köşesine taşıdı. Kıdırali, aynı hususu Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde düzenlenen “Kazak Hanlığının 550. Yılı ve Kazakistan” […]
98) YUSUF AKÇURA
YUSUF AKÇURA ————————————————————- YUSUF AKÇURA’NIN HAYATI Yusuf Akçura, 1876 yılında Volga kıyısında bulunan Simbir şehrinde dünyaya geldi. Babası Hasan Beye ait çuha fabrikaları Rus ordusuna kaputluk kumaş imal ettiğinden varlıklı bir aileye mensup idi. Yusuf, çocuk yaşta babasını kaybetti. Bu yüzden fabrikaların ağır yükü annesinin omuzlarına yüklendi. Yusuf, altı yaşındayken annesi kızakla kaza geçirince yatalak […]
97) TOMRİS HATUN
TOMRİS HATUN Yüce Hakan Tomris Hatun, Hz. İsa’nın doğumundan önce, Altı yüzüncü yılda Türklerin (Sakaların) hükümdarı idi. (Dünyanın ilk kadın hükümdarıdır.) Bu sıralarda İran’da da Ahamenid sülalesi hakim bulunuyordu. Bu sülale zamanında İran orduları birkaç defa Doğuya doğru saldırarak Türklerle savaşmışlardı. Tomris’in hükümdarlığı zamanında. İranlıların basında Kirus adında bir hükümdar bulunuyordu. Bu hükümdar önceleri Saka […]
96) YILDUZ KAĞAN
YILDUZ KAĞAN Orta Asya ve Türkistan’daki yurtlarından çeşitli sebeplerden dolayı ayrılan Türkler, önce Hazar ve Aral çevresinde toplandıktan sonra buradan da batıya doğru hareketlerini sürdürdüler. Bununla birlikte tarihteki hiçbir kavim durup-dururken yer değiştirmez ve oturduğu toprakları bırakarak, başka ülkelere gitmez. Araştırmacıların belirttiğine göre, büyük çaplı yurt değiştirmelerin olması için olağanüstü şartların doğması gerekir. Bu yüzden […]
851) Anadolu Öncesi Türk Kenti
Anadolu Öncesi Türk Kenti Türklerde Yerleşik Hayata Geçiş ve İslam Öncesi Türk Şehirleri İlk Türk devleti Hunlar Dönemi’nde etrafı surla çevrili bazı yerleşim yerlerinden bahsedilmekle birlikte, 1 Türklerde şehir yaşamının başlangıcına ait bir takım arkeolojik, işaret ve örneklerin Göktürklerden itibaren görülmeye başlandığı söylenebilir. Bu konuda herhangi bir yanlış anlamaya yol açmamak için öncelikle belirtelim ki, […]
850) Eski Türklerde Devlet Geleneği ve Teşkilatı-4
Eski Türklerde Devlet Geleneği ve Teşkilatı F. Ordu Eski Türk devletleri iki temel kuruma dayanmaktaydı. Bunlardan biri aile, diğeri ordu idi. Ordu, Türk devletlerinin hem temelini hem de başlıca güç kaynağını oluşturmaktaydı. Türklerin gerek Orta Asya’da, gerekse Orta Asya dışındaki geniş sahalarda ve çeşitli yabancı kavimler üzerinde hâkimiyet kurmaları ve hâkimiyetlerini devam ettirebilmeleri, ancak güçlü […]
849) Eski Türklerde Devlet Geleneği ve Teşkilatı-3
Eski Türklerde Devlet Geleneği ve Teşkilatı D. İdarî Yapı ve Özellikleri Türk devlet teşkilâtının temeli, Türk kozmik (evrenin yaratılışı) düşüncesine dayanmaktadır. Başka bir ifade ile söylemek gerekirse, Türkler devletlerini, evrenin yaratılış düzenine uygun bir tarzda şekillendirmişlerdir. Göktürk Yazıtlarına yansıyan Türk kozmogonisine göre, “Üstte gökyüzü, altta yağız yer, ikisinin arasında insanoğlu yaratılmıştır. İnsanoğlunun üzerine de (Tanrı […]
848) Eski Türklerde Devlet Geleneği ve Teşkilatı-2
Eski Türklerde Devlet Geleneği ve Teşkilatı B. Hakimiyet Anlayışı 1. Hakimiyetin İlahi Temelleri Türklerde hakimiyetin kaynağı ilahi idi. Tanrı, hakimiyeti doğrudan doğruya değil, bir vasıta ile kullanmaktaydı. Bu vasıta da Türk Kağanı idi. Bu duruma göre, Türk Kağanına devlet idare etme güç ve yetkisi, Tanrı tarafından bağış olarak verilmekteydi. Aynı şekilde, Türk Kağanı da […]
847) Eski Türklerde Devlet Geleneği ve Teşkilatı-1
Eski Türklerde Devlet Geleneği ve Teşkilatı A. Türklerde Devlet Fikri Dünya medeniyet tarihinde rol oynayan bazı büyük milletler vardır. Bunlardan biri de, hiç şüphesiz Türklerdir. Türkler, dünya medeniyet tarihinde iki hususta başlıca rol oynayarak, dehalarını göstermişlerdir. Bunlardan biri; 1. İlk yurtları Orta Asya’nın son derece elverişsiz iklim ve çevre şartlarının gerektirdiği “atlı-göçebe hayat tarzı”nı gerçekleştirmiş […]
1326) Türkçe, İran’da Resmi Dil Olsun
‘TÜRKÇE İRAN’DA RESMİ DİL OLSUN’ Azerbaycan Türkü çok sayıda öğrenci Hasan Ruhani’ye mektup yolladı: “Biz Türk Dilinin İran’da resmi dil olmasını istiyoruz.” 1811 Azerbaycan Türkü öğrenci İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’ye mektup yazarak İran’da Türklerin haklarının verilmesi için gerekli çalışmaların yapılmasını istediler. Urmu, Tebriz, Zencan, Marağa, Meşkinşehr ve Keleyber üniversitelerinden öğrenciler doğrudan İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’ye […]
846) KARLUKLAR
KARLUKLAR İsimleri Çin kaynaklarında Ko-lo-lu, ka-lo-luk, Tibet menbalarında Gar-log, İslâm vakayınamelerinde Halluh, Harluh, Soğd metinlerinde Grr-Wgt ve nihayet Moğol kayıtlarında Har-lu-ut şeklinde geçen Karluklar Türk dünyasının önemli boylarından biridir.1 Karluk manası konusunda şu ana kadar üç görüş ortaya atıldı. Bunlardan birincisinde, Oğuz Kağan Destanı başta olmak üzere eski Türk edebi metinlerinde “Karluk: Kar yığını” anlamındadır.2 […]
845) TÜRGİŞLER
TÜRGİŞLER Çin kaynaklarında Tou-k’i-che, Tou-kiue-che1 (Fransızca transkripsiyonu ve T’u-k’i-schi2 (Almanca transkripsiyonu) şekillerinde yazılan isim, sinologlar tarafından “Türgeş” şeklinde telaffuz olunmuş, ayrıca İslam kaynaklarında “Türkeş”3 ve “Türkiş”4 şekillerinde yazılmış olup en eski yazılı Türk metinleri olan “Eski Türk Yazıtları’nda “Türgiş”5 ve bundan bir süre sonra kağıt üzerine yazılı Uygur vesikalarında yine “Türgiş”6 şeklinde kaydedilmiştir. Bu durumda, […]
31) URAL BATIR DESTANI
URAL BATIR DESTANI Ural Batır destanı, Başkır/Başkırt/Başkurt Türkleri’nin, Ural Batır isimli (Batır = Batur: Yiğit, Bahadır) Kahramanın etrafında örülmüş bir destandır. Yaklaşık 1400 mısradan oluşur. Ural Batur’un doğumu, büyümesi ve işlerini anlatır. Ural-Batır’ destanı kubair isimli eski Başkurt halk şiir edebiyat türüne aittir. Eser 4576 şiir ve 19 nesir satrından ibarettir. ‘Ural-Batır’ destanında yer alan […]