50) APTALLIK

Yayin Tarihi 7 Temmuz, 2008 
Kategori SOSYAL

APTALLIK

Berkeley Üniversitesi ordinaryus profesörüyken, 2000 yılında vefat eden Carlo Cipolla’nın “İnsan Aptallığının Temel Yasaları” adlı makalesi (Türkçesi Neşeli Öyküler kitabında yayınlanmıştır)

Carlo Cipolla’nın bu önemli kavramı nasıl tanımladığını özetleyelim:

“İnsanlar dörde ayrılır: Saflar, zekiler, haydutlar ve aptallar.”

— Yaptığı eylemden zarar eden, ama bir başkasına da yarar sağlayanlara saflar,

— Yaptığı bir eylemden yarar sağlayan, aynı zamanda bir başkasının da yarar sağlamasına neden olanlara zekiler,

— Yaptığı eylemle kendine yarar sağlayan, başkasına da zarar verenlere haydutlar diyoruz.

Aptallara gelince: Aptal bir insan, kendisine hiçbir yarar sağlamadan, hatta bazen zarara uğrayarak başka birine zarar veren kişidir.”

Son derece net, değil mi?

Şimdi isterseniz üşenmeyin, elinize bir kağıt alın ve sıfır noktasında kesişen bir X/Y eksenleri grafiği çizin. X ekseni, (+) ucunda kişinin kendi eylemi sonucu sağladığı kazancı (-) ucunda da kendi eyleminin kendisine verdiği zararı gösterir.  Y ekseni ise, kişinin eyleminin başkasına verdiği yararı (+) veya zararı (-) gösterecektir. 

Bu durumda, saflar sol üst, zekiler sağ üst, haydutlar sağ alt ve aptallar da sol alt alanda yer alır. (Bu grafikten bol miktarda kopya çıkartmanız ve gündelik kullanım için yanınızda bulundurmanız tavsiye edilir.)

Kısaca özetlersek:

— Toplumda, her zaman bizim tahmin ettiğimizden daha fazla aptallık vardır.

— Aptallık en umulmadık zaman ve yerde, nedensiz, belirli bir plan olması gerekmeksizin karşınıza çıkar.

— Aptal olmayanlar, her zaman aptallığın zarar verme potansiyelini küçümserler.

— Aptallığın çevreye zarar verme özelliği, yapanın toplumsal veya kurumsal hiyerarşi içindeki yerinin yüksekliği ile doğrudan orantılıdır.

— Belirli bir insanın aptalca davranma olasılığı, aynı kişinin herhangi bir başka karakter özelliğinden bağımsızdır.

Ve en önemlisi:

— Aptallık, en tehlikeli insanlık durumudur.

Zira, kusursuz bir haydutun eylemi bile toplumu fakirleştirmez, çünkü en azından biri soyulurken biri de zenginleşmiştir. Kendine çıkar sağlamadan başkalarına zarar vermek ancak aptallık durumuna mahsustur.

Kısacası, aptallık işin içine girince hepimiz yoksullaşır ve huzursuz oluruz.

Albert Einstein’a göre aptallık:

İki şeyin sonu yoktur. Biri Evren, diğeri insanın aptallığı.  Birincisinden o kadar da emin değilim.”

Bana göre aptallığın en açık ifadesi

Değiştiğini ve geliştiğini zannedip, aynı şeyi tekrar tekrar yapıp farklı sonuçlar beklenmesidir.

Yılmaz KARAHAN

aptal-dusunce.jpg

Paylaş:

Yorumlar

Yorum yap