Adana’da yerleşken Tatarlı Höyükte yürütülen kazılarda, zehir, sihir, tedavi gibi maksatlarla kullanılmış Adamotu bitkisi kalıntıları tapıldı.
Adamotu’nun bedeni uyuşturucu tesiri vardı ve az dozda kullanıldığında geçici bir deliğe, yüksek dozda kullanıldığında ise ölüme sebep oluyordu. Bu hususiyeti sebebiyle tarihte birçok hükümdar tarafından savaşlarda kullanıldığı bilinmekte. Tatarlı Höyük yakınlarında yerleşken Anavarza Antik Kenti’nde yaşayan meşhur Anadolu hekimi Dioskorides, bilim dünyasında kaynak olarak kabul edilen “De Materia Medica” adlı eserinde, Adamotu’ndan hazırlanmış şarabın anestezik olarak ameliyat olacak hastalara verildiğini MS. 1. yüzyılda bildirmişti.
Yaklaşık 3500 yıl öncesine tarihlenip yerel bir krallık olan Kizzuwatna’nın en büyük yerleşimlerinden biri olduğu düşünülen Tatarlı Höyükte yapılan arkeobotanik çalışmalarında, dönemin insan-çevre münasebeti hakkında mühim bilgiler elde edildi. 38. Uluslararası Kazı, Araştırma ve Arkeometri Sempozyumu’nda sunum yapan Halil Çakan, binlerce yıldır çeşitli maksatlarla kullanılan Adamotu bitkisinin Tatarlı Höyükte bulunduğunu söyledi.
Tatarlı Höyükte yürütülen arkeobotanik çalışmalar sırasında, 2012 kazı sezonunda BA-173 numaralı açmada yürütülen çalışmalarda, 2 numaralı mekan olarak isimlendirilen alandan alınan toprak örneğinden elde edilen karbonlaşmış bitki kalıntılarında Adamotu bitkisine ait tohumlara rastlandı. Aynı mekanda bulunan havan eli ve öğütme taşının bulunması, mekanın bitkisel ilaç hazırlama yeri olabileceğini düşündürüyor.
Adana’nın Ceyhan ilçesi yakınlarında yer alan Tatarlı Höyük Hitit döneminden itibaren kutsal bir yerleşim olarak görülüyor. Hititler dönemi boyunca bağımsız olarak varlığını sürdüren, Hitit İmparatorluğu’nun son dönemlerinde İmparatorluğa katılan Kizzuwatna Krallığı’nın en önemli yerleşimlerinden biri olduğu bilinen Tatarlı Höyük, MÖ 2. binyılda olduğu kadar Demir Çağı ve Helenistik Dönem’de de kutsal niteliğini sürdürdü.
Adamotu, patlıcangiller ailesinden toprağın hemen üstünde gelişen rozet yapraklı, olgunlaştığında sarı renkli meyveli ve kazık köklü çok yıllık bir bitkidir. Zehirli bir bitki olan Adamotu’nun, ağrı kesici, yatıştırıcı ve cinsel gücü artırıcı tesirleri vardır. İnsanlık tarihi boyunca tedavi edici ve sihirli özellikleri sebebiyle kullanılan bitkiler arasında Adamotu önemli bir yer tutar. Adamotu’nun özel bir yere sahip olmasında, kökünün insan şeklinde olması da tesirlidir.
Adamotu Hitit tabletlerinde Nam-tar adıyla geçer. Namtar, Sümer, Asur ve Babil mitolojilerinde cehennemle ilgili bir tanrı, bir çeşit iblis, ölüm tanrısı ve AN, Ereşkigal ile Nergal’in elçisidir. Hastalıklardan ve haşerattan onun sorumlu olduğuna inanılır. Eski Mısırlılar ise Adamotunun kökünü bir sıvıda bekleterek elde ettikleri ekstreye “Hayat Suyu” (Ab-ı Hayat) adını verdiler ve bunu içen kişiye sağlık, canlılık ve uzun ömür vereceğine inandılar.
Erman Ertuğrul
http://arkeofili.com/tatarli-hoyukte-zehir-buyu-ve-tedavi-amacli-kullanilan-adamotu-bulundu/