Adana’da bulunan Tatarli Höyükte yapılan kazılarda, zehir, büyü, tedavi gibi amaçlarla kullanılan Adamotu bitkisi kalıntıları bulundu.
Adamotunun vücuda uyuşturucu etkisi vardı ve az dozda kullanıldığında geçici bir deliliğe, yüksek dozda kullanıldığında ise ölüme sebep oluyordu. Bu özelliği nedeniyle tarihte birçok hükümdar tarafından savaşlarda kullanıldığı bilinmektedir. Tatarli Höyük yakınlarında bulunan Anavarza Antik Kentinde yaşayan ünlü Anadolu hekimi Dioskorides, bilim dünyasında kaynak olarak kabul edilen “De Materia Medica” adlı eserinde, Adamotundan hazırlanan şarabın anestezik olarak ameliyat olacak hastalara verildiğini MS. 1. yüzyılda bildirmişti.
Yaklaşık 3500 yıl öncesine tarihlenen ve yerel bir krallık olan Kizzuwatna’nın en büyük yerleşimlerinden biri olduğu düşünülen Tatarli Höyükte yapılan arkeobotanik çalışmalarda, dönemin insan-çevre ilişkisi hakkında önemli bilgiler elde edildi. 38. Uluslararası Kazı, Araştırma ve Arkeometri Sempozyumunda sunum yapan Halil Çakan, binlerce yıldır çeşitli amaçlarla kullanılan Adamotu bitkisinin Tatarli Höyükte bulunduğunu söyledi.
Tatarli Höyükte yürütülen arkeobotanik çalışmalar sırasında, 2012 kazı sezonunda BA-173 nolu açmada yürütülen çalışmalarda, 2 nolu mekan olarak isimlendirilen alandan alınan toprak örneğinden elde edilen karbonlaşmış bitki kalıntılarında Adamotu bitkisine ait tohumlara rastlandı. Aynı mekan içerisinde ele geçen havan eli ve öğütme taşının bulunması, mekanın bitkisel ilaç hazırlama yeri olabileceğini düşündürüyor.
Adana’nın Ceyhan ilçesi yakınlarında bulunan Tatarli Höyük Hitit döneminden itibaren kutsal bir yerleşim olarak görülüyor. Hititler dönemi boyunca bağımsız olarak varlığını sürdüren, Hitit İmparatorluğunun son dönemlerinde İmparatorluğa katılan Kizzuwatna Krallığının en önemli yerleşimlerinden biri olduğu bilinen Tatarli Höyük, MÖ 2. binyılda olduğu kadar Demir Çağı ve Helenistik Dönemde de kutsal niteliğini sürdürdü.
Adamotu, patlıcangiller familyasından toprağın hemen üstünde gelişen rozet yapraklı, olgunlaştığında sarı renkli meyveli ve kazık köklü çok yıllık bir bitkidir. Zehirli bir bitki olan Adamotunun, ağrı kesici, yatıştırıcı ve cinsel gücü artırıcı etkileri vardır. İnsanlık tarihi boyunca tedavi edici ve sihirli özellikleri nedeniyle kullanılan bitkiler arasında Adamotu önemli bir yer tutar. Adamotunun özel bir yeri olmasında, kökünün insan şeklinde olması da etkilidir.
Adamotu Hitit tabletlerinde Nam-tar adıyla geçer. Namtar, Sümer, Asur ve Babil mitolojilerinde cehennemle ilgili bir tanrı, bir tür iblis, ölüm tanrısı ve AN, Ereşkigal ve Nergalin elçisidir. Hastalıklardan ve haşerattan onun sorumlu olduğuna inanılır. Eski Mısırlılar ise Adamotunun kökünü bir sıvıda bekleterek elde ettikleri ekstreye “Hayat Suyu” (Ab-ı Hayat) adını verdiler ve bunu içen kişiye sağlık, canlılık ve uzun ömür vereceğine inandılar.
Erman Ertuğrul
http://arkeofili.com/tatarli-hoyukte-zehir-buyu-ve-tedavi-amacli-kullanilan-adamotu-bulundu/