Tatarlı Höyük’te Zehir, Büyü və Tedavi Amaçlı Kullanılan Adamotu Bulundu
Adana’da yer alan Tatarlı Höyük’te yürütülen kazılarda, zehir, büyü, tedavi gibi amaçlarla kullanılan Adamotu bitkisi kalıntıları bulundu.
Adamotu’nun vücudu uyuşturma etkisi vardı və az dozda kullanıldığında geçici bir deliliğe, yüksek dozda kullanıldığında ise ölüme sebep oluyordu. Bu özelliği nedeniyle tarihte birçok hükümdar tarafından savaşlarda kullanıldığı bilinmekte. Tatarlı Höyük yakınlarında yer alan Anavarza Antik Kenti’nde yaşayan ünlü Anadolu hekimi Dioskorides, bilim dünyasında mənbə olaraq alınan “De Materia Medica” adlı eserinde, Adamotu’ndan hazırlanan şarabın anestezik olaraq ameliyat olacak hastalara verildiğini MS. 1. yüzyılda bildirmişti.
Yaklaşık 3500 yıl öncesine tarihlenen və yerel bir krallık olan Kizzuwatna’nın en böyük yerleşimlerinden biri olduğu düşünülen Tatarlı Höyük’te edilən arkeobotanik çalışmalarda, dönemin insan-çevre ilişkisi haqqında önemli bilgiler elde edildi. 38. Uluslararası Kazı, tədqiqat və Arkeometri Sempozyumu’nda sunum yapan Halil Çakan, binlerce yıldır çeşitli amaçlarla kullanılan Adamotu bitkisinin Tatarlı Höyük’te bulunduğunu söyledi.
Tatarlı Höyükte yürütülen arkeobotanik çalışmaları sırasında, 2012 kazı sezonunda BA-173 nolu açmada yürütülen çalışmalarda, 2 nolu mekan olaraq isimlendirilen alandan alınan toprak örneğinden elde edilen karbonlaşmış bitki kalıntılarında Adamotu bitkisine ait tohumlara rastlandı. Aynı mekan içerisinde ele geçen havan eli və öğütme taşının bulunması, mekanın bitkisel ilaç hazırlama yeri olabileceğini düşündürüyor.
Adana’nın Ceyhan ilçesi yakınlarında yer alan Tatarlı Höyük Hitit döneminden itibaren kutsal bir yerleşim olaraq görülüyor. Hititler dönemi boyunca bağımsız olaraq varlığını sürdüren, Hitit İmparatorluğu’nun son dönemlerinde İmparatorluğa katılan Kizzuwatna Krallığı’nın en önemli yerleşimlerinden biri olduğu bilinen Tatarlı Höyük, MÖ 2. binyılda olduğu kadar Demir Çağı və Helenistik Dönem’de de kutsal niteliğini sürdürdü.
Adamotu, patlıcangiller familyasından toprağın hemen üstünde gelişen rozet yapraklı, olgunlaştığında sarı renkli meyveli və kazık köklü çok yıllık bir bitki. Zehirli bir bitki olan Adamotu’nun, ağrı kesici, yatıştırıcı və cinsel gücü artırıcı etkileri var. İnsanlık tarihi boyunca tedavi edici və sihirli özellikleri nedeniyle kullanılan bitkiler arasında Adamotu önemli bir yer tutuyor. Adamotu’nun özel bir yeri olmasında, kökünün insan şeklinde olması da etkili.
Adamotu Hitit tabletlerinde Nam-tar adıyla geçiyor. Namtar, Sümer, Asur və Babil mitolojilerinde cehennemle ilgili bir tanrı, bir tür iblis, ölüm tanrısı və AN, Ereşkigal və Nergal’in elçisi. Hastalıklardan və haşerattan onun sorumlu olduğuna inanılıyor. Eski Mısırlılar ise Adamotunun kökünü bir sıvıda bekleterek elde ettikleri ekstreye “Hayat Suyu” (Ab-ı Hayat) adını verdiler və bunu içen kişiye sağlık, canlılık və uzun ömür vereceğine inandılar.
Erman Ertuğrul
http://arkeofili.com/tatarli-hoyukte-zehir-buyu-və-tedavi-amacli-kullanilan-adamotu-bulundu/