TÖRKLÄRNEÑ IÑ TÖP IŞANICI HÄM KÖNBATISHNİÑ YALĞANI
Könbatış illäre şamanizm dip borçıp, alarnıñ ğamällären paganizm dip kimsetep, üzläreneñ qarawı belän här närsäne klassifikatsiyäläp, "primitiv din" dip atagan Törklärneñ ışanıçların bez barıbız da az genä yäşibez, läkin belmibez.
Çönki üzebezne dä yabancılardan öyränäbez.
Könbatışnıñ küzlege belän qarağanda, başıbız belän uylasaq, üzebezne dä onıtabız.
TÖRK kebek qarıy, qarıy häm uylıy belergä tieşbez.
Sezgä qayber döres sanalğan yalğışlarnı häm belmägän qızıqlı xaqiqatlarnı kürsätäçäkmen. İñ başta TÖRK ışanıçı küp tanrılı tügel.
Kayber waqıtlarda yabancı dinnär tä’sirenä kergän häm ışanıçlarında üzgäreşlär bulğan Törk cämğıyätläre bar. Ä bezneñ süz barğanı isä töp Törk ışanıçı.
Tanrı dip atalğan obrazlar bar, ämma Göktängre tışındağılar tanrı tügel.
Monı añlar öçen tanrınıñ mäğnäsen belergä kiräk. Aslı, bozılmağan xälendä Tengri dip atalğan. Tengri tengerlänüdän, yäğni äylänüdän kilä.
Teker, tengerdän kilä.
Yäğni Tengri; äyländerüçe, äyländerüçe digän süz. Şul uq waqıtta här eşne äyländerüçe, äyländerüçe iñ zur ruh bulğan Göktängre tabiğatta här närsäne tartıp, äyländerü öçen zur ruhlar tudırğan dip uylalğan.
Mäsälän, Ülgennıñ gök qatlamnarınıñ yuğarısında eşlärne tartıp, äyländerüçe dip sanalğan.
Umay ananıñ bäleşle xatınnar häm balalar öçen cawaplı buluı uylanğan. Kayberläre moña qarşı çıqsa da, hatta kızsa da bula. Mäsälän, şundıy misal kiteräm.
Mäsälän Allah ta küp ruhlar, yäğni məläklär tudırğan.
Alar arasında zur məläklär bar, qayber eşlärne başqarırğa. Mäsälän Azrail'neñ wazıyfası ruhlarnı tännän alu.
Xäzer isä ruh digäne närsä ikänen açıqlap kitik.
Ruh — energiyä.
Babalarıbız on meñ yıllar êlek här närsäneñ energiyädän barlıqqa kilüen añlağan. Şuña kürä alarğa kürä taşlarnıñ, yılğalarnıñ, tawlarnıñ, urmannarnıñ häm urmannarğa qarap üskän ağaclarnıñ da ruhı bar ide.
Şuña kürä här barlıq qäderle häm ixtiramğa layıq ide.
Buğay häm yılğa suı tapşırılmas ide.
Urman häm ağaclarğa kiräkmägän zıyan kiterelmägän, yırtqıç haywannar kiräkmägän awlawdan saqlanğan.
Alarnıñ ruhlarına ixtiram kürsätelgän.
Bu söylängän närsälär Könbatışlarnıñ küzennän paganist ğamällär, tabiğat köçlärenä tapınu h.b. dip añlatıla.
Tabi ki här närsäne maddi bularaq qarıy, üsemleklärne cansız barlıq, haywannarnı qıymmätsez canlı bularaq qarıy; üzlären modern dip atap, här närsäne üz faydasına qarap bäyäläwçe Könbatış bu sanap ütälgän närsälärne primitivlek, üzlärene isä modernlıq dip täğyin itte.
Üstergän ideologiyäse çäçräsendä başqa ışanıçlarnı kimsette.
Tabiğatneñ ber öleşe bularaq yaratılğan keşe; tabiğattäge başqa ruhlar, yäğni başqa canlılarnıñ energiyäläre belän qarşılıqlı bäyläneşkä moxtac.
Berkemneñ, ber haywannıñ, şır-şır akqan suıñ energiyäsenä ixtiyac bar.
Bu energiyälärdän mährüm qalsa, kutın yuğalta, ruhı awıra.
Annarı isä tännäre.
Kutsız keşe Mut'sız bula.
Bügenge köndä awıruçılarnıñ yartıdan artıq öleşendä psixologik, yäğni ruhiy säbäplär aldında tora.
Davada isä psixologik, yäğni ruhiy däwalaw iñ möhim.
İñ başta awıru yaxşı bulacağına ışanırğa tieş, moralı, yäğni küñele yuğarı bulırğa tieş. Kamlar on meñ yıllar buyı şunı başqarıp, keşelärgä kut birä ide.
Xäzer isä "kut" digäne närsä ikänen açıqlaw waqıtı citte.
Kut — Göktängre tarafınnan tudırılğan yaxşı energiyä dip añlatırğa bula.
Tulısınça añlatırğa awır. Şuña kürä misallar belän açıqlayaçakmın. Kutqa iñ yaqın misal İslam ışanıçındağı nurdır.
Kutnıñ qarşılığı yuq.
Nurda bulğan kebek "nursız" bulu bar ikän, "kutsız" bulu da bar.
Mäsälän, köndezge qoyaş kutsı.
Ul här kön yaqtılıq tarata, ämma yaqtılığı berwaqıt ta betmi yäisä kimemiy. Kainat boşlığı, qarañğılığı da här kön bu yaqtılıqnı sorıp ala, ämma tuymıy.
Altaylılar saç häm tirnäklären kutsı dip sanıylar.
Çönki saç häm tirnäk kısqartılğanda tağın da üsä.
Keşelärdä dä kut bar. Keşelärdäge kutnı sünderüçe, yuqqa çığaruçı, sorıp aluçı närsälär bar. Mäsälän, qarañğılıqnıñ yaqtılıqnı sorıp aluı, här urınnı qarañğılıq basuı kebek.
Bu yaman uylawlar, xäräkät häm tärtiplär, qısqası yamanlıqlar. Yamanlıqtan rizıq alğan Erlik cir astında, yaqtılıq bulmağan urında yäşi. Anıñğa qurban itelgän haywannar da qara bulırğa tieş. Kutın yuğaltqan yaman ruhlarnıñ barır urını Erlik yanında dip ışanıla.
Şulay itep, keşelär kutın yuğaltmas öçen, kutın arttırır öçen yaxşılıqlar başqaralar.
Qurban kısalar. Bäyrämnär ütkärälär.
Törklär tarix başınnan birle iñ küp bäyrämnär ütkärüçe millät.
Yaz kilüe bäyräm itelä. Toyın bäyräm itelä. Kıznıñ öygä kileşe bäyräm itelä, balanıñ tuuı bäyräm itelä. Balada berençe tış tışlawı bäyräm itelä. Balada berençe yörü bäyräm itelä. Sünnet bäyräm itelä. Tağın küp närsälär bäyräm itelä häm qurban kısalar, iten ixtıyaclı keşelärgä yäisä dus-tanışlar belän büleşälär häm kut arttıralar.
Şulay itep, Törklär hatta cenazada da qurban kısalar.
Keşe ülgännän soñ da cenazasına kilgän keşelärgä täqdim itä.
Tabi ki bügenge köndä tabiğattan häm ışanıçlardan şundıy däräcädä ayırılğan, üz-üzenä yabancılaşqan keşebez moña añlawda awırlıq kiçerä.
Kutın yuğaltqan Könbatış bügenge köndä qarañğılıq kebek keşelekne basıp ala häm keşelärgä bäxetsezlek kiterä.
Barı tik üz faydaları öçen tabiğat tiz arada yuqqa çığarıla.
Alarnıñ baylığı öçen qayber saf keşelär üterelä häm barlıqları talana. Dävamlı xaos tudıralar häm qurqınıç taratalar.
Koyaş kebek üzeneñ yañartu sıyfatına iä, härkemne rizıqlandırırğa mömkinlek birüçe kutlı dönya keşelärgä citmi, üläçäk dip yalğan çığaralar häm bu yalğannan faydalanıp zulım başqaralar.
Dönya ruhına höcüm itälär häm kutnı yuqqa çığaralar.
Şul qarañğılıq Könbatışnıñ söylägän bar närsäse yalğan häm borçu.
Milyonnarça qızıl derelilärne alar üterde.
Sänäğät inqilabı belän tabiğatne alar üterä. Häm tağın uydırılğan yalğan ışanıçlar häm dinnär belän keşelärneñ ışanıçların da alar üterä.
Ämma Tengrine üterä almıylar.
Koyaşnı sünderä almıylar.
KUTLI TÖRK BARMIKÇA, TENGRINİÑ KUTI DÄ BARMIKÇA BULAÇAK.
Çönki Tengri bezne kutlı itte.
Yer östendä Kutnı Törkkä birde.
Törklär koyaş kebek, kutı berwaqıt ta betmi häm kimemiy.
NE MUTLU TÖRKÜM DİYÄNÄ!
Mehmet Demirel
