Бугуйдун кебин алтындай сатуу....
Нан үчүн кезекте турган орус элин көз жаздымда калтырган Ельцин, «радикал реформалар» уланарын жарыялап жатты.
Бирок өзүң жардамчысы Рутской бул реформалар программасын «экономикалык геноцид» деп мүнөздөп жатты.
Ельцин парламентти аткылап жатат
Экономика кулап, миллиондогон адам жумушсуз калган соң, Ельцинге каршы саясий кыймыл башталды. Парламентте эки тарап пайда болду. Ельцинге каршы болгондор катар-катар сунуштар берип, аны кызматтан кетирүүгө аракет кылышты.
1993-жылдын 21-сентябрында Ельцин телеэкранга чыгып, элге кайрылды.
Парламентти жаап салганын жарыялады. Жаңы шайлоого чейин өлкөнү өзгөчө ыйгарым укуктар менен өзү башкарат.
АКШ мактаган үлгү демократ Ельцин, оппозицияга чыдабай парламентти жаап салган күнү эртеси эле Орус парламенти чогулду. Ельцин кызматтан алынды, ордуна жардамчысы дайындалды. Баары көздөн жаш агызгандай болуп кетти.
Орусия өтө кооптуу саясий кризистин чокусуна кулап түштү. Мыкты миңдеген москвалыктар көчөлөргө чыкты. Аянттар Ельцинге каршы ураандар менен толуп жатты. Орус эли парламентин коргоп жатты.
Аскерлер менен коопсуздук күчтөрүнүн колдоосун алган Ельцин, 1993-жылдын 4-октябрында «Ак сарай» деп аталган Орус парламентин аткылап салды. Дүйнөлүк телеканалдар Орус парламентин артиллериядан аткылоону дароо көрсөтүштү.
АКШ президенти Билл Клинтон, Ельциндин бул аракетин демократияны коргоо катары кабыл алып, демократ Ельцинди колдой турганын билдирди.
Жекешелендирүү талаасы
Ельцин, 1994-жылдын декабрында Чеченстанга аскердик чабуул жасап, басып алды. Москва көзөмөлүндө автономиялуу республика түзүүгө аракет кылды.
Бирок чечендердин күчтүү каршылыгына туш болуп артка чегинүүгө мажбур болду, ички саясатта абалы начарлады.
МВФга баш ийген Орусиянын тышкы карызы 1995-жылы өтө көбөйдү. Бул карыздарды төлөө жана 1996-жылдагы президенттик шайлоодо жаңы пайда болгон ишкерлердин колдоосун алуу максатында Ельцин жаңы жекешелендирүү талаасын баштады. Орусиянын эң ири фабрикалары менен ишканаларынын акцияларын жаңы пайда болгон орус банктарына акчага өтө арзан сатты. Бул акцияларды колго түшүргөн, «олигарх» деп аталган, дээрлик баары еврей тамырлуу орус ишкерлер улуттук медиа менен банктардын ээси болушту.
Ельцин экинчи жолу президент болууну каалайт
Азыр болсо Борис Ельциндин экинчи жолу мамлекет башчысы болуп шайланышынын окуясына кезек келди.
Алкоголдук көз карандылыкка чалдыккан Ельцин 1995-жылы эки жолу жүрөк кризисин баштан кечирди.
1995-жылдын 17-декабрында өткөн парламенттик шайлоодо Ельциндин тарапкерлери күтүлбөгөн оор жеңилишке учурашты. Ельциндин кыйыр колдогон «Ата Мекен Орусия Партиясы» добуштардын болгону 12,2% алып, ал эми Геннадий Зюганов жетектеген «Орусия Федерациясынын Коммунисттик Партиясы» 34,9% добуш менен биринчи партия болуп чыкты. Эми баары 1996-жылдын июнунда боло турган президенттик шайлоону коммунисттердин лидери Зюганов жеңет деп эсептешти.
1996-жылдын февралында Борис Ельцин июнда боло турган президенттик шайлоого катышарын жарыялады. Ал дагы бир мөөнөткө президент болууну каалады.
Ельциндин алдында эки күчтүү талапкер бар эле:
Коммунисттердин лидери Геннадий Зюганов, Генерал Александр Лебедь
Ельцин талапкерлигин жарыялаган соң жүргүзүлгөн коомдук сурамжылоолордун жыйынтыгы мындай болду:
Геннадий Зюганов: 50-55%
Генерал Лебедь: 30-35%
Президент Ельцин: 2-8%
Экономиканы МВФга өткөрүп берген, Орусиянын жер астындагы жана жер үстүндөгү байлыктарын жекешелендирүү аркылуу өтө арзан баада талашкан, элдин жумушсуз жана ачка калышына себепкер болгон Ельцинди эл эми каалабай калган. Алкоголдук көз карандылыгы, олуттуу ден соолук көйгөйлөрү жана туруксуз жүрүм-туруму да анын кадыр-баркын түшүргөн себептердин катарында болчу. Коомдук сурамжылоолордун караңгы сүрөтүн көргөн Ельциндин тарапкерлери паникага түшүштү. Эң корккондордун башында жекешелендирүү талаасында миллиарддаган долларды уурдаган олигархтар турушту. Бул адамдар чогулуп, Ельцинге президенттик шайлоону жокко чыгарууну талап кылышты. Ачык эле, «Шайлоого кереги жок, өлкөнү бир диктатор катары өзүңүз башкарыңыз!» дешти. Бул сөздөрдү айткандар АКШ тарабынан колдоого алынып, макталган Орусиянын жаңы демократиялык жылдыздары эле.
Ельцин кеңешти угкан жок. Шайлоо өнөктүгүн жүргүзүүчү командасын алмаштырды. Команданын башына кызы Татьяна менен жекешелендирүүнүн архитектору Чубайсты койду.
Чубайс дароо ишке киришти. Банкирлер менен медиа патрондордон турган ядро түздү. Медиа патрондор дайыма Ельцинди колдогон пропаганданы жүргүзүп, банкирлер акчаны шайлоо өнөктүгүнө агызмак. Өз кызматтарынын ордуна Чубайс жекешелендирүү аркылуу Орусиянын эң баалуу мекемелерин ушул адамдарга өткөрүп бермек.
«Бугуйдун кебин алтын деп жуттургандар» Москвада боло турган президенттик шайлоодо колдонулган эрежеси мындай болчу: Биринчи добуш берүүдөгү добуштардын 50%дан ашыгын алган талапкер шайлоону утуп, президент болот.
Эгер биринчи добуш берүүдөн эч ким 50%дан ашык добуш ала албаса, бир ай ичинде экинчи шайлоо өтүп, эң көп добуш алган талапкер президент болот.
Орусиянын президенттик шайлоосу 1996-жылдын 16-июну деп жарыяланды. Шайлоо өнөктүгү башталды. Орус медиасы толугу менен Ельцинди колдогон пропаганданы жүргүзүп, башка талапкерлерге телеканалдарда сүйлөө мүмкүнчүлүгү берилген жок. Ошого карабай коомдук сурамжылоолордо Ельцин дагы деле Зюганов менен Лебедден артта калды.
Ельциндин шайлоо өнөктүгүн жүргүзгөн кызы Татьяна менен шериги Чубайс тез арада чечим табышы керек болчу. Алар тапты.
Жекешелендирүү талаасынан миллиарддаган доллар уурдаган еврей тамырлуу орус ишкерлеринин аракети менен АКШдан жардам сурашты. Ачык айтканда, америкалыктардын Орусияга келип, президенттик шайлоону өздөрүнө уттуруп беришин күтүштү!
Америкалык башкаруу Москваны дароо үч тажрыйбалуу саясий адис менен камсыздоого даяр экенин билдирди.
Үч америкалык саясий адис: Джордж Гортон, Дик Дрезнер жана Джо Шумейт шашылыш Москвага келишти жана дароо ишке киришти.
Бул үч кеңешчи кайсы жаатта адис эле?
Шайлоо өнөктүгүн башкарууда адистер эле. Америкалык тили менен айтканда, «бугуйдун кебин алтын деп жуттура турган» деңгээлде таланттуулар эле. Азыр болсо Ельцинди орус элине «тегерегинде теңдеши жок демократиялык лидер» катары сатууну көздөштү.
Үч америкалык адистин биринчи сунушу мындай болду: Ельциндин атаандаштары тууралуу медиа дайыма жалган маалыматтарды чыгарып, аларга карата кир жууйт!
Орустар бул сунушка каршы чыгышты. Жалан айтылбайт, кир жууйтпайбыз, чынчылдык принцибин карманабыз дешти. Америкалыктардын жообу таң калыштуу болду:
Шайлоону уткуңуз келсе, биз айткандай иштеңиз, чынчылдык менен шайлоо утулбайт!
Америкалык үч саясий адис экинчи сунушун берди:
Ельцин элдин арасына кирип, алар менен кучакташып, өпүшүп, жаштар үчүн уюштурулган көңүл ачуучу программаларга катышып, алар менен бирге ырдап бийлейт, кыскасы «өте мээримдүү, өтө жылуу» адам образын жаратышы керек! Орустар бул сунушту да жактырган жок.
Ельциндин табигый жүрүм-турумун жакташты, роль ойноосун каалашкан жок.
Америкалык адистер кайра катуу чыкты, роль ойнобой, элди алдабай шайлоо утулбайт!
Ельциндин шайлоо өнөктүгү дээрлик бүтүмгө келип калган кезде, АКШдан келген үч адистин Москвага алып келинишине салым кошкон Орусиянын жекешелендирүү талаасындагы доллар миллиардерлери менен медиа патрондору аралашты. Катуу талаш-тартыштардан кийин америкалык үч адистин сунуштары кабыл алынды. Эми Ельциндин шайлоо өнөктүгүнүн баары ушул үч америкалыктын колунда болчу.
Шайлоонун биринчи этабы
«Бугуйдун кебин алтын деп жуттура турган» деңгээлде таланттуу үч америкалык адис бир жагынан Ельцин кайда, ким менен жолугушарын аныктап, экинчи жагынан медианын колдончу ураандарын түзүп жатты.
Орус медиасы Ельциндин атаандаштары тууралуу негизсиз ушактарды, жалган маалыматтарды, жалааларды чыгарып, эң акылдуу адамдардын да башын аралаштырып жатты.
Ельциндин атаандаштары Зюганов менен Лебедь бул каралоо өнөктүгүнө таң калып, өздөрүн коргой турган, үнүн жеткире турган бир да телеканал же гезит таба албай кыйналышты.
Мына ушул абалда 1996-жылдын 16-июнунда президенттик шайлоо өттү.
Катышуулук 70%га жетип, жыйынтыктар мындай болду:
Ельцин (35,3%), Зюганов (32%), Лебедь (14,5%).
Шайлоонун биринчи этабында президент тандалган жок, бирок бул жыйынтык Ельцин үчүн чоң ийгилик болду. Бир нече ай мурун коомчулуктагы колдоосу 5% тегерегинде болсо, бир сыйкырдуу кол тийгендей бул көрсөткүч 35%га көтөрүлгөн! Ельциндин шайлоо командасы кубанычта болчу. Үч америкалык адис болсо салкын кандуу болуп, чыныгы күрөш жаңыдан башталды деп жатты.
Шайлоонун экинчи этабы
Үч америкалык адис дароо колун көтөрдү. Жолдун жарымын ийгиликтүү басып өтүшкөн, бирок чыныгы өлтүргүч соккону эми бериш керек эле.
Ельцинге шашылыш сунуш жасашты: Биринчи этапта 14,5% добуш алган Лебедге өтө жагымдуу сунуш бериңиздер жана Лебедди экинчи этапка катыштырбай коюңуздар!
Шайлоонун биринчи этабынан эки күн өткөндөн кийин, 1996-жылдын 18-июнунда Президент Ельцин үч америкалык адистин сунушун аткарды.
Лебедди «Орусия Федерациясынын Коопсуздук Кеңешинин катчысы» жана «Президенттин Улуттук коопсуздук боюнча кеңешчиси» кылып дайындады. Лебед кубанып, бул жогорку даражалуу кызматты дароо кабыл алып, президенттик шайлоонун экинчи этабынан баш тартканын жарыялады.
(ЖАКШЫ АДАТ МУНДА КИРЕ АЛБАЙТ - САТЫП ЖИБЕРГЕН, БИРАК ЭМНЕ, КАНДАЙЛАРДЫ?)
Лебеддин баш тартуусу менен талаа Ельцин менен Зюгановго калды.
Үч америкалык адис Зюгановду жаманатты кылган өнөктүктү дароо башташты.
Бардык медиа дээрлик күн сайын жана дээрлик бүтүндөй күн бою төмөнкү ураандарды кайталай берди:
«Зюгановго берилген добуштар коммунисттерди кайра бийликке алып келет!»,
«Зюгановду тандаган Stalin диктаторун тирилтүү деген сөз!»,
«Зюгановго берилген добуштар демократиянын жана эркиндиктердин аягы болот!»,
«Коммунист Зюганов шайланса, Орусияда жарандык согуш чыгат!»,
«Эгер мүлк ээси, ишкер болгуңуз келсе, добушуңузду демократ Ельцинге бериңиз!»,
«АКШ жана Европа урматтаган Президент Ельцинди тандаңыз!».
Медиа бул бир тараптуу пропаганданы улантып жатканда, жекешелендирүү талаасынан чыккан орус ишкерлеринин түзгөн пул фонду миллиондогон долларларды үч америкалык адистин аныктаган аймактарында, белгилеген топторго бөлүп жатты. Мына ошол учурда МВФ Орусияга 10 миллиард доллар насыя бергенин жарыялады. Ельциндин шайлоо өнөктүгүн жүргүзгөндөр кубанычта болушту.
Үч америкалык адис Ельцинге дагы бир сунуш жасашты:
Жакында эки жылга жакын төлөнбөй калган пенсияларды жана топтолгон эмгек акыны дароо төлөп бериңиз!
Төлөмдөр дароо жүргүзүлдү.
Телеканалдар топтолгон пенсияларын алган кары-картаңдар менен эмгек акыларын алган жумушчулардын Ельциндин мойнуна жабышып, кантип ыйлап, колун-бетин өпкөнүн кайра-кайра көрсөтүп жатты.
Шайлоонун экинчи этабына бир апта калганда, Ельцин дагы бир жүрөк кризисин баштан кечирди.
Үч америкалык адистин жетекчилиги менен медиа булды элге «Ельцин өтө чарчап, грипп болду» деп жарыялады.
Ельциндин жанында эч ким болбой калды, сүрөтү тартылган жок, көрүнүшү алынган жок. Бул терс жагдайды мыкты өтүп кеткенден кийин, 1996-жылдын 3-июлунда президенттик шайлоонун экинчи этабы өткөрүлдү. 68,9% катышкан шайлоодо эки талапкер төмөнкү добуштарды алышты:
Ельцин (53,8%), Зюганов (40,3%).
АКШдан атайын келген үч америкалык адис, медиа менен жекешелендирүү талаасынан чыккан ишкерлердин колдоосу менен «бугуйдун кебин алтын деп» орус элине жуттуруп беришти. Борис Ельцин экинчи жолу Орусиянын мамлекет башчысы болуп шайланды.
Ельцин экинчи жолу президент болуп шайланган соң, МВФдан 40 миллиард доллар карыз алынды. Бирок бул акча мамлекеттин казынасына түшпөдү! Ельциндин кызы Татьяна менен шайлоодо Ельцинди колдогон жекешелендирүү талаасынын ишкерлери АКШ жана Европадагы банк эсептерине которушту!
Бул чыныгы окуя 2002-жылы Америкада тартылган бир фильмдин сценарийи болду. Фильмдин аталышы мындай: «Spinning Boris». Түркчөгө мындай которсо болот: «Борис Ельцинди орус элине жуттуруу».
МУНУ ҮЧҮН ОЙЛОНУУ УБАКТЫСЫ КЕЛДИ..
ОЙЛОНУҢУЗ, ОЙЛОНУУ ЭМИГЕЧЕ ЗАКОНБУЗАР ЭМЕС!
https://www.haberalp.com/dunya/rus-boris-yeltsine-secim-kazandiran-abdli-danismanlar-h91298.html