This article was translated from the original Turkish text of the Yeniden Ergenekon Historical Archive.
GOOGLE’IN İSRAİL’DE YAPAY ZEKÂ ÇİPİ GELİŞTİRME GİRİŞİMİ
ABD merkezli teknoloji şirketi Google’ın, robotlar ve otonom sistemlerde kullanılmak üzere yeni bir yapay zekâ çipi geliştirmek amacıyla İsrail’de özel bir mühendislik ekibi kurduğu bildirildi.
İsrail gazetesi Haaretz kaynaklı haberlere göre ekibin başına, İsrailli yapay zekâ çipi şirketi Hailo’nun eski Araştırma ve Geliştirme Başkan Yardımcısı Guy Kaminitz getirildi. Kaminitz de Google’a katıldığını ve “Edge AI” alanında yeni bir çip geliştirme girişimine liderlik edeceğini açıkladı.
Haberlerde “İsrail’de yapay zekâ çipi üretilecek” denilse de mevcut bilgiler, öncelikle çipin tasarım ve geliştirme çalışmalarının İsrail’de yapılacağını göstermektedir. Çipin hangi ülkede ve hangi fabrikalarda üretileceği henüz açıklanmamıştır.
Bu çip ne işe yarayacak?
“Edge AI” adı verilen teknoloji, yapay zekâ işlemlerinin uzaktaki sunucular yerine doğrudan cihaz üzerinde gerçekleştirilmesini sağlar.
Böylece robotlar, insansız araçlar, güvenlik kameraları, dronlar ve endüstriyel makineler topladıkları verileri daha hızlı işleyebilir ve internet bağlantısına daha az ihtiyaç duyar.
Bu teknoloji sağlık, ulaşım, üretim ve günlük yaşamda insanlığa yararlı hizmetler sağlayabilir. Ancak görüntü tanıma, insan ve nesne takibi, otonom hareket ve hedef belirleme gibi özellikleri nedeniyle askerî ve güvenlik alanlarında da kullanılabilir.
Bu nedenle teknolojinin gücü kadar, kimin yönetiminde olduğu ve hangi amaçla kullanıldığı da önemlidir.
Google’ın İsrail’deki faaliyetleri
Google’ın İsrail’deki teknoloji çalışmaları yeni değildir. Şirket uzun süredir Tel Aviv ve Hayfa’da araştırma ve geliştirme faaliyetleri yürütmektedir.
Google ile Amazon’un 2021 yılında İsrail hükûmetiyle imzaladığı yaklaşık 1,2 milyar dolarlık Project Nimbus sözleşmesi de tartışmalara yol açmıştır. Proje kapsamında İsrail’deki kamu kurumlarına bulut bilişim ve yapay zekâ hizmetleri sunulmaktadır.
Google, bu hizmetlerin silah ve istihbarat faaliyetlerine yönelik olmadığını savunmaktadır. Buna karşılık bazı şirket çalışanları, insan hakları kuruluşları ve yatırımcılar, teknolojinin askerî operasyonlarda ve gözetim faaliyetlerinde kullanılabileceği endişesini dile getirmektedir.
Ancak bugün için İsrail’de geliştirilecek yeni çipin doğrudan İsrail ordusu için üretildiğini gösteren kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Bu nedenle doğrulanmış bilgilerle ihtimalleri birbirinden ayırmak gerekir.
Bununla birlikte robotlarda ve otonom sistemlerde kullanılacak böyle bir teknolojinin gelecekte kimlere verileceğini ve hangi amaçlarla kullanılacağını sorgulamak hem haklı hem de gereklidir.
Bu gelişmenin ChatGPT ile ilgisi var mı?
Google’ın İsrail’de kurduğu çip ekibinin ChatGPT ile doğrudan bir bağlantısı bulunmamaktadır.
ChatGPT, ABD merkezli OpenAI tarafından geliştirilmiştir. Haberde anlatılan çalışma ise Google’ın kendi bünyesinde yürüttüğü ayrı bir çip projesidir. Google’ın yapay zekâ ürünleri Gemini adı altında geliştirilmektedir.
Dolayısıyla bu girişim OpenAI veya ChatGPT projesi değildir.
Eleştirimiz bir halka veya inanca değildir
İsrail hükûmetinin politikalarını eleştirmekle Yahudilere düşmanlık etmek aynı şey değildir.
Her insan; inancı, milleti ve kökeni ne olursa olsun yaşama, güvenlik ve özgürlük hakkına sahiptir. Filistinlilerin insan haklarıyla Yahudilerin insan hakları arasında hiçbir fark yoktur.
Eleştirimizin muhatabı Yahudiler değil; İsrail hükûmetinin katliamlara, zorunlu göçe, hukuksuzluğa ve bölgesel kaosa yol açan politikalarıdır. Kim tarafından gerçekleştirilirse gerçekleştirilsin, insanlığa karşı yapılan her haksızlığa aynı kararlılıkla karşı çıkılmalıdır.
Teknolojik bağımsızlık millî güvenlik meselesidir
Yapay zekâ çipleri gelecekte savunmadan ulaşıma, sağlıktan haberleşmeye kadar hayatın pek çok alanında belirleyici olacaktır.
Bir ülkenin kritik teknolojilerde bütünüyle dışa bağımlı olması; verilerinin, güvenliğinin ve karar sistemlerinin yabancı devletlerin veya küresel şirketlerin etkisine açık hâle gelmesi demektir.
Türkiye teknolojiyi reddetmemeli; aksine teknolojiyi üretmeli, geliştirmeli ve denetleyebilmelidir. Ancak stratejik sistemlerinin yönetimini ve verilerini hiçbir yabancı devletin veya şirketin kontrolüne bırakmamalıdır.
Teknoloji, insanlığa hizmet ettiği ölçüde değerlidir. Gözetlemek, baskı kurmak veya insan öldürmek için kullanıldığında ise ilerlemenin değil, insanlığın gerilemesinin aracı olur.
Türkiye’nin yolu; teknolojiden uzak durmak değil, teknolojide bağımsız ve güçlü olmaktır.
Açıklama: Bu makale, “Google’ın İsrail’de Yapay Zekâ Çipi Geliştirme Girişimi” başlıklı haberi sorgulamam üzerine, bilgilendirme amacıyla ChatGPT tarafından hazırlanmıştır. Katkılarından dolayı ChatGPT’ye teşekkür ederim.
YILMAZ KARAHAN
Kaynaklar:
- The Times of Israel, “Google to set up new AI chip team in Israel, tapping local talent”, 9 Eylül 2026.
- Bloomberg HT, “Google’dan İsrail’de yeni yapay zekâ çipi üretim hamlesi”, 12 Eylül 2026.