Balıkesir’in Dursunbey ilçesinde birbirine beş kilometre uzaklıkta yer alan iki mağarada şaman figürlerinin de yer aldığı duvar resimleri bulundu. Söz konusu resimler, son yıllarda Anadolu’da yapılan en önemli arkeolojik keşifler arasında gösteriliyor.
Balıkesir’deki Dursunbey ilçesi, Delice köyünde yer alan Baltalıin ve İnkaya mağaralarında Son Neolitik çağa tarihlenen mağara resimleri bulundu. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nden Yrd. Doç. Dr. Derya Yalçıklı’nın yürüttüğü yüzey araştırmasında bulunan resimler yaklaşık 8.000 yıl önce yapılmış.
Tuzağa sürülen hayvan sürüleri
Baltalıin Mağarası’nda doğu duvarına yapılmış olan resimlerde, bir geyik avı betimlenmiş. Fakat bu betimlemede, Paleolitik ve Neolitik çağlara ait daha önce tespit edilen resimlerden farklı olarak, avcı insanlar tarafından kurulmuş bir tuzak ve bu tuzağa doğru sürülen hayvan sürüsünü konu alınmış.
Neolitik çağ inancına dair yeni bilgiler
İnkaya Mağarası’nda ise girişin kuzey ve güney dış duvarlarında iki ayrı duvar resmi bulundu. Mağaranın zemini ne yazık ki defineciler tarafından dinamitle patlatılmış ve zemini ile kuzey duvarındaki resimler büyük ölçüde zarar görmüş. Fakat yine de buradaki duvarlarda yer alan resimler, Neolitik çağ inanç sistemine dair çok önemli ve yeni bilgiler içeriyor. Girişin sol tarafındaki resmin ana bölümünde dans eden dört kişi bulunuyor. İkisi kadın, ikisi erkek oldukları vurgulanan kişilerin sağ tarafında üzerine post giymiş gibi görünen ve bu kişilerden daha farklı bir insan betimi var. Bu resmin sol tarafında ise anne karnında bir cenin oluşumu, büyümesi ve doğum aşaması stilize olarak tasvir edilmiş.
Ölümü temsil eden bir hayvan olarak “yılan”
Girişin sağ tarafında bulunan ve defineciler tarafından bir kısmı tahrip edilen resmin ise ana sahnesi hala duruyor. Bu ana sahnenin başında ise yine post giymiş bir insan göze çarpıyor. Bu figürün karşısında yüksekte bir insan ve arkasında da bir yılan bulunuyor. Uzmanların “ölüm anı” olarak yorumladığı bu betimlemede, yılanın ölümü temsil eden hayvan olduğu düşünülüyor. Post giyen ve ellerini ileri doğru uzatan insan betiminin ise ölüm anında insan ruhunun ölüler ülkesine gitmesine yardımcı olan bir şaman olduğuna inanılıyor.
Kafası koparılan ölüler akbabalara veriliyor
Definecilerin tahrip ettiği panoda ne anlattığı anlaşılabilen başka bir sahnede ise örneklerini Çatalhöyük’ten bildiğimiz bazı betimelemeler bulunuyor. Buradaki resimlerde, öldükten sonra kafası koparılan cesetlerin, akbabalara verilerek etlerinin tamamen yok olma aşaması resmedilmiş. Başı olmayan bu insan betimlemelerinin akbabalara sunulması, her ne kadar Neolitik çağdan bildiğimiz kafatası kültü ile ilişkilendirilse de, Batı Anadolu’da daha önce bir örneği bulunamamıştı.
Resimlerin öne çıkan figürleri şamanlar!
İnkaya Mağarası’nda Neolitik insanlar tarafından yapılan iki resimde de doğum, yaşam, ölüm sahnelerinin öne çıkan figürünün bir şaman olması, Anadolu’da Neolitik dönem inanç sistemi hakkında önemli bilgiler veriyor. İnkaya ve Baltalıin mağaralarına ayrı olarak bakıldığında ise birinde av, beslenme, diğerinde ise inançla ilgili resimlerin yer alması, bu mağaraların da ayrı fonksiyonlar için kullanılmış olabileceğini düşündürüyor.
Yazan: Erman Ertuğrul Tarih: 23 Temmuz 2016