---------------------------------------------------------------------------------------
Ýyl 1973..
Datça diýlen ýer gözden uzak, ýürekden uzak bir ýer..
Guş uçmaz, kervan geçmez..
Bir aýal gelýär, amerikanly..
Havalymy, havalymy..
Prof. Iris Cornelia Love..
Arheolog bu hanımefendi..
Elinde tapy ýaly bir resminama bar.
Angaradan aldy..
Knidosy gazar..
Şeýle bir dişi Indiana Jones ýaly..
Elinde kazma-kürek bilen 20 adamlyk topar bilen işe başlaýar..
Kazmany urýar..
Gözegçilik edýän ýok, barlag edýän ýok..
Gözellikli Knidosy delik-deşik edýär..
Bir köstebek ýaly..
Mermerleri parçalaýar..
Lahitleri sındyrýar..
Şol ýerde "Çyplak Afrodit heýkelini" gözleýärler..
Ýok, ýok!..
Gizlin gizlin keramika, heýkeller, büstler çykarylýar..
We daşary ýurda alyp gaçylýar bu owadan taryhy eserler..
Angara uklaýar, ýöne biziň oba halky ukmaýar..
"Bu amerikan aýal bir iş döretdi" diýýärler..
Mesele Yakaköý obasynyň muhtaryna ýetirilýär..
Şol döwriň Yakaköý muhtary dünýälik adam..
Alkogola düşkün..
Hovarda..
Amerikan aýal muhtaryň gowşak ýerini tapýar..
Muhtary içgi otaglarynda alýar..
Gije garaňkyda sarhoş bolýança içirýär..
Muhtar gündiz uky edýär..
Ol uky edende Knidosdaky talan dowam edýär..
Aradan takmynan 4 ýyl geçýär..
Ýyl 1977..
Netijede Angara oýanýar..
Netijede Knidosa el goýýar..
Amerikan aýalyň gazuw-agtaryş resminamasyny ýatyryp goýýar..
Derrew ýurda ugradýar..
*. *. *
Prof. Iris Cornelia Love ýurda ugradylanyndan birnäçe ýyl soň bir garyndaşy Datçaya gelýär..
Adaty bir adam ýaly..
Ady Richard Rosenberg..
Şu gün Reşadiýede Güllerdağı Çiftligi diýlip tanalýan ýerde giň bir ýer satyn alýar.
Soňra derrew türk raýatlygyna ýüz tutýar..
Richard Reşat bolýar..
Bizim Reşat zeytincilige başlaýar..
Öz ýurdunda "Olive Farm" atly bir kompaniýa döredýär..
Oregon döwletinde..
Datçada öndürýän zeytin we zeytunygy önümlerini "Olive Farm" markasy bilen Amerikanyň öz kompaniýasyna eksport edýär..
Her aý tırlarça önüm Amerikaya gidýär..
Ýöne biz aýdanymyz ýaly, biziň oba halky duýujydyr..
Bu amerikanlydan hem gorkýarlar..
Bizim Reşaty habar berýärler..
Çiftlige edilen basyşda onlarça taryhy eser tapylýar..
Zeytunygylaryň arasynda gizlenip, Amerikaya iberilmek üçin gaplanan..
Gözegçilikde tutulan Reşat derrew tussag edilýär, türmä salynýar..
Nöbetçi Sulh Jenaýat Kazyýetindäki düşündirişinde, çiftlik döredilende eserleriň bir böleginiň işçiler tarapyndan dürli ýerlerden satyn alnandygyny, beýlekileriniň bolsa ýene Datçanyň dürli ýerlerinden getirilen eserler bolup, birnäçe ýyl mundan ozal çiftlige goýlandygyny öňe sürýär..
Emma kolleksiýaçy şahadatnamasy ýok..
Soňra Ankaradan gelen buýruga görä tussag edilmezlik şertinde boşadylýar..
We Reşat ýiten bolýar..
Näme üçin gaçdy, näme etdi hiç kim bilmeýär..
Ýöne belki-de siz bu setirleri okaýan wagtyňyz, bizim Reşat bilen Prof. Iris Cornelia Love Oregon Portlandda müňlerçe dollarlyk şerap içýärler..
Knidos ýadygärligi üçin..
Knidosdan alyp gaçanlarynyň şeremegine..
(Sedat Kaya, Datça)
