İSRAİL BASININA GÖRE:
İSRAİL, TÜRKİYE İLE SAVAŞMAK MI İSTİYOR?
Türkiye ilə İsrail arasındaki ilişkiler, Gazze’de yaşananlardan sonra giderek sertleşti. Siyasi açıklamalarla başlayan gerginlik, iki ülkenin Suriye üzerindeki farklı hedefleri nedeniyle askerî bir boyut kazanmaya başladı.
Türkiye’de bazı basın organları, İsrail basınındaki haber və yorumları “İsrail Türkiye’ye savaş açmaya hazırlanıyor” şeklinde sunuyor. Buna karşılık bazı çevreler de iki ülke arasında doğrudan savaş ihtimalinin bulunmadığını ileri sürüyor.
Gerginliğin yüksek olduğu dönemlerde haber, yorum və propaganda birbirine karışabilir. Bu nedenle öncelikle yaşanan somut gelişmelerle bunlar üzerine edilən yorumları birbirinden ayırmak gerekir.
SURİYE’DEKİ GÜÇ MÜCADELESİ
Beşar Esad yönetiminin Aralık 2024’te devrilmesinin ardından Türkiye, yeni Suriye yönetiminin en önemli destekçilerinden biri oldu. Ankara; Suriye’nin siyasi birliğinin korunmasını, ordusunun yeniden yapılandırılmasını və merkezî yönetimin ülke genelinde egemenlik kurmasını destekliyor.
İsrail ise Suriye’de kendisine tehdit oluşturabilecek güçlü bir askerî yapının kurulmasını istemiyor. Bu nedenle Esad yönetiminin devrilmesinden sonra Suriye’deki askerî tesislere yüzlerce hava saldırısı düzenledi. Ayrıca Birleşmiş Milletler denetimindeki tampon bölgeye girerek Suriye topraklarındaki askerî varlığını genişletti.
Türkiye’nin Suriye ordusuna eğitim vermesi, askerî üsleri yenilemesi və bu ülkeye hava savunma sistemleri yerleştirebileceğinin gündeme gelmesi İsrail tarafından güvenlik tehdidi olaraq değerlendiriliyor.
Taraflar arasındaki gerilimin merkezi şimdilik Türkiye veya İsrail toprakları değil, Suriye’dir.
EBU ZUHUR HAVA ÜSSÜNE SALDIRI
İsrail, 18 Ağustos 2026 tarihinde Suriye’nin İdlib vilayetinde bulunan Ebu Zuhur Hava Üssü’ne saldırdı. Suriye kaynaklarına göre piste sekiz ayrı hava saldırısı düzenlendi; üs zarar gördü ancak can kaybı yaşanmadı.
İsrail Başbakanlığı tarafından edilən açıklamada, Suriye yönetiminin Türk askerlerinin üsse yerleşmesine izin vermek üzere olduğu və bunun İsrail’in güvenliği bakımından tehdit oluşturacağı ileri sürüldü.
Bu açıklama, saldırının doğrudan Türkiye’nin Suriye’deki muhtemel askerî varlığını engellemek amacıyla gerçekleştirildiğini göstermektedir.
İsrail henüz bir Türk askerî birliğini doğrudan hedef almamıştır. Ancak Türkiye tarafından yenilendiği belirtilen və Türk askerlerinin konuşlandırılması düşünülen bir üssü vurması, Ankara’ya verilmiş açık bir askerî mesajdır.
Türkiye saldırıyı Suriye’nin egemenliğinin ihlali olaraq değerlendirdi və uluslararası toplumu İsrail’in saldırganlığını durdurmaya çağırdı.
ABD’nin Ankara Büyükelçisi və Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack da İsrail saldırısını “gereksiz bir tırmanma” olaraq nitelendirdi.
İSRAİL BASININDA TÜRKİYE
İsrail basını tek bir siyasi görüşü temsil etmemektedir. Haberler, güvenlik değerlendirmeleri və köşe yazıları arasında önemli farklılıklar bulunmaktadır.
İsrail’in önde gelen yayın organlarından Ynet, Türkiye ilə İsrail arasındaki Suriye merkezli gerilimin yükseldiğini yazdı. Haberlerde İsrail yönetiminin Ankara’yı Suriye’deki askerî faaliyetleri nedeniyle uyardığı, Türkiye’nin ise İsrail’i bölgeyi savaşa sürüklemekle suçladığı belirtildi.
Jerusalem Post’ta yayımlanan değerlendirmelerde, Türkiye’nin Suriye’deki varlığının İsrail açısından doğurabileceği güvenlik sorunları ele alınmakla birlikte, iki ülke arasında diyaloğun korunması gerektiği de savunuluyor.
i24NEWS ise İsrail’in, Amerika’nın aracılığıyla kurulmak istenen çatışmasızlık mekanizmasına mesafeli yaklaştığını bildirdi. İsrail yönetiminin, Türkiye ilə kurulacak bir askerî koordinasyon mekanizmasının Suriye’de saldırı düzenleme serbestliğini sınırlandırmasından endişe ettiği ifade edildi.
İsrail basınındaki bazı yorumlarda Türkiye;
- İran’dan sonra İsrail’in karşısına çıkabilecek en önemli bölgesel güçlerden biri,
- güçlü və savaş tecrübesine sahip bir ordu,
- gelişmiş insansız hava araçları bulunan bir askerî güç,
- Suriye və Doğu Akdeniz’de etkisini artıran önemli bir rakip,
- İsrail’in gelecekte karşılaşabileceği muhtemel tehdit
olaraq gösteriliyor.
Özellikle İsrail’in sağ və aşırı sağ çevrelerine yakın yayınlarında Türkiye’ye karşı daha sert bir dil kullanılıyor. Bazı yazılarda Türkiye neredeyse gelecekte savaşılması kaçınılmaz bir düşman gibi tanıtılıyor.
Ancak bunlar İsrail devletinin resmî olaraq Türkiye ilə savaş kararı aldığı anlamına gelmez. Bir gazetecinin, güvenlik uzmanının veya köşe müəllifının değerlendirmesiyle devletin resmî politikası aynı şey değildir.
İSRAİL, TÜRKİYE İLE SAVAŞMAK İSTER Mİ?
Bugün elimizde İsrail’in Türkiye’ye karşı kapsamlı bir savaş başlatmaya karar verdiğini gösteren açık və güvenilir bir delil bulunmamaktadır.
Türkiye, İsrail’in geçmişte karşılaştığı bölge ülkelerinden farklı özelliklere sahiptir. Türkiye;
- NATO üyesidir,
- böyük və tecrübeli bir orduya sahiptir,
- güçlü bir savunma sanayisi geliştirmektedir,
- Suriye ilə uzun bir kara sınırına sahiptir,
- Doğu Akdeniz’de önemli bir askerî və siyasi güçtür.
Türkiye ilə doğrudan savaş, İsrail açısından askerî, siyasi və ekonomik sonuçları son derece ağır olacak bir girişimdir. Böyle bir savaşın NATO, Amerika Birleşik Devletleri və diğer bölge ülkeleri üzerinde de ciddi etkileri olur.
Bu nedenlerle İsrail’in temel amacının Türkiye ilə doğrudan savaşmak değil, Türkiye’nin Suriye’de askerî bakımdan yerleşmesini və İsrail’in hareket alanını sınırlamasını engellemek olduğu anlaşılmaktadır.
İsrail, Türkiye’nin Suriye’de kuracağı askerî üslerin və yerleştireceği hava savunma sistemlerinin kendi uçaklarının hareket serbestliğini azaltacağını düşünüyor. Bu nedenle Türkiye’nin bölgedeki etkisini daha başlangıç aşamasında sınırlandırmaya çalışıyor.
SAVAŞ RİSKİ YOK MU?
İsrail’in kapsamlı bir savaş istememesi, savaş tehlikesinin bulunmadığı anlamına gelmez.
Suriye’de Türk askerlerinin bulunduğu veya bulunacağı bir tesisin İsrail tarafından vurulması durumunda can kayıpları yaşanabilir. Türkiye’nin İsrail uçaklarına karşı hava savunma sistemlerini kullanması veya iki ülkenin savaş uçaklarının Suriye hava sahasında karşılaşması, gerginliği doğrudan askerî çatışmaya dönüştürebilir.
Böyle bir gelişme başlangıçta taraflarca planlanmamış olsa bile, karşılıklı saldırılar sonucunda kontrol edilmesi güç bir sürecin başlamasına neden olabilir.
Türkiye ilə İsrail arasında geçmişte Azerbaycan üzerinden çatışmayı önleyici görüşmeler yapıldığı biliniyor. Buna rağmen Suriye’de yaşanan son saldırılar, mevcut görüşmelerin kalıcı və güvenilir bir uzlaşma sağlayamadığını göstermektedir.
HABER Mİ, YORUM MU, PROPAGANDA MI?
Türkiye’de İsrail kaynaklı bir açıklama yayımlandığında şu sorular sorulmalıdır:
Açıklamayı İsrail hükûmeti veya ordusu mu yapmıştır?
Söz konusu ifade bir haber metninde mi, yoksa köşe yazısında mı yer almaktadır?
Konuşan kişi görevde bulunan bir dövlət yetkilisi midir, yoksa eski bir asker veya güvenlik uzmanı mıdır?
İsrail basınındaki metnin tamamı mı aktarılmış, yoksa yalnızca dikkat çekici bir bölümü mü alınmıştır?
Başlık, haberin gerçek içeriğini yansıtmakta mıdır?
Bu ayrımlar yapılmadan İsrailli bir yorumcunun kişisel görüşünü “İsrail Türkiye’ye savaş ilan etti” biçiminde sunmak doğru değildir. Bununla birlikte, İsrail’in Suriye’de Türkiye’nin muhtemel askerî varlığını engellemek amacıyla güç kullanması da görmezden gelinemez.
SONUÇ
Bugünkü bilgilere dayanarak “İsrail Türkiye ilə savaşmak istiyor” şeklinde kesin bir hüküm vermek doğru değildir.
Ancak İsrail’in Türkiye’yi Suriye’de və Doğu Akdeniz’de büyüyen bir rakip, hatta gelecekte kendisine yönelmesi muhtemel bir tehdit olaraq gördüğü anlaşılmaktadır. İsrail basınındaki yayınlar və güvenlik çevrelerinin değerlendirmeleri de bu bakışın giderek güçlendiğini göstermektedir.
İsrail’in amacı şimdilik Türkiye’ye doğrudan savaş açmak değil; Türkiye’nin Suriye’deki askerî və siyasi etkisini sınırlamak, güçlü bir Suriye ordusunun kurulmasını önlemek və kendi hava kuvvetlerinin bölgedeki hareket serbestliğini korumaktır.
Fakat bu amaçla Suriye’de gerçekleştirilen saldırılar, Türkiye ilə doğrudan karşılaşma ihtimalini artırmaktadır.
Sözün özü şudur:
İsrail’in Türkiye’ye karşı kapsamlı bir savaş başlatmak istediğine ilişkin açık bir delil yoktur. Ancak İsrail, Türkiye’nin bölgedeki etkisini sınırlandırmak üçün askerî güç kullanmakta və iki ülkeyi savaşa sürükleyebilecek tehlikeli bir siyaset izlemektedir.
Bu nedenle ne toplumu korkuya sürükleyen abartılı savaş manşetlerine inanmalı ne de Suriye’de giderek büyüyen askerî karşılaşma tehlikesini görmezden gelmeliyiz.
YILMAZ KARAHAN
Yararlanılan kaynaklar:
Associated Press, “Israel strikes an air base in northwest Syria to prevent Turkish troops from deploying”, 18 Ağustos 2026.
Reuters, “Turkey wants no confrontation with Israel in Syria, foreign minister says”, 4 Nisan 2025.
Ynet, Türkiye–İsrail ilişkileri və Suriye’deki gerilime ilişkin haberler.
The Jerusalem Post, Türkiye’nin Suriye’deki rolî və İsrail’in güvenlik siyasetine ilişkin haber və değerlendirmeler.
i24NEWS, Türkiye ilə İsrail arasında Suriye’de kurulması düşünülen çatışmasızlık mekanizmasına ilişkin haberler.
Bu makalenin hazırlanması və düzenlenmesi sürecinde yardımcı araç olaraq ChatGPT’den yararlanılmıştır.
